przyczynowe

Encyklopedia PWN

pogląd mówiący, że stan każdego izolowanego układu fiz. w chwilach późniejszych jest jednoznacznie określony przez tzw. dane początkowe, tj. stan układu w chwili początkowej;
kauzalizm
[łac. causalis ‘przyczynowy’],
pogląd, zgodnie z którym wszelkie zjawiska i zdarzenia można wyjaśnić przez podanie ich przyczynowych związków i współzależności, a nie tylko współwystępowanie lub następstwo zjawisk (É. Meyerson);
witalizm
[łac.],
koncepcja filoz. zakładająca istnienie w organizmach żywych niematerialnej, swoistej „siły życiowej” (vis vitalis), która kieruje procesami życiowymi i decyduje o ich przebiegu.
AIDS Wymowa, zespół nabytego upośledzenia odporności, ang. Acquired Immune Deficiency Syndrome,
zespół chorobowy będący wynikiem zakażenia wirusem HIV.
ceteris paribus
[łac., ‘inne warunki są równe’],
ekon. określenie stosowane przy badaniu związków między różnymi elementami;
determinacja
[łac. determinatio ‘wyznaczenie granic’, ‘określenie’],
filoz. uwarunkowanie przyczynowe, ustalenie granic, określenie (np. w metafizyce określenie materii przez formę).
determinizm
[łac. determinare ‘ograniczać’, ‘określać’],
filoz. pogląd, zgodnie z którym zajście każdego zdarzenia (zjawiska) jest wyznaczone jednoznacznie przez zdarzenie (zjawisko) poprzedzające je w czasie; stanowi zasadę wyjaśnienia prawidłowości i przewidywania zdarzeń (zjawisk); przeciwieństwo indeterminizmu.
dławica piersiowa, dusznica bolesna, angina pectoris,
zespół chorobowy, przewlekła niewydolność naczyń wieńcowych serca (wieńcowa choroba);
filozofia Boga, teologia naturalna, teologia racjonalna,
część filozofii, której przedmiotem jest istnienie (także jego przejawy) i natura Boga (istota w aspekcie sprawianych skutków);
metodol. zdania (twierdzenia) ogólne, odnoszące się do większej liczby faktów z przeszłości, zawierające wyznaczniki czasowo-przestrzenne, bądź imiona własne czy terminy, które nie dają się zdefiniować bez imion własnych;
Hume
[hju:m]
David Wymowa, ur. 26 IV 1711, Edynburg, zm. 25 VIII 1776, tamże,
brytyjski filozof, historyk i ekonomista, przedstawiciel brytyjskiego oświecenia.
kompozycja
[łac. compositio ‘złożenie’, ‘układ’],
lit. budowa świata przedstawionego w dziele literackim;
kseroftalmia
[gr. xērós ‘suchy’, ophtalmós ‘oko’],
med. choroba oka polegająca na wysychaniu spojówki i rogówki;
leczenie, terapia,
wszelkie metody postępowania mające na celu przywrócenie zdrowia lub złagodzenie objawów choroby.
wet. objaw towarzyszący niedoborom substancji mineralnych i niektórych witamin, spowodowanym niewłaściwym żywieniem lub zaburzeniami metabolicznymi (np. moczówką prostą);
wet. choroba dorosłych zwierząt spowodowana zaburzeniami przemian wapniowo-fosforowych, objawiająca się odwapnieniem kości;
Malebranche
[malbrạ̃:sz]
Nicolas de Wymowa, ur. 5 VIII 1638, Paryż, zm. 13 X 1715, tamże,
fr. filozof, oratorianin;
metodol. sformułowane 1843 przez J.S. Milla tzw. kanony indukcji eliminacyjnej, tj. schematy wnioskowania indukcyjnego, pozwalające ustalać związki przyczynowe między występowaniem zjawisk różnego rodzaju;
workowaty, rozciągliwy narząd ssaków, element dróg odprowadzających mocz;

Słownik języka polskiego PWN

leczenie przyczynowe «usuwanie zasadniczej przyczyny choroby»
zdanie przyczynowe jęz. «zdanie podrzędne pełniące funkcję okolicznika przyczyny»
przyczyna «czynnik lub zespół warunków wywołujący jakieś zjawisko jako swój skutek»
• przyczynowy • przyczynowo • przyczynowość
związek przyczynowy «związek zachodzący między przyczyną a skutkiem»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia