przez

Encyklopedia

zarządzanie wykorzystujące metodę zaproponowaną przez P. Druckera, polegającą na tym, że każdy kierownik, niezależnie od szczebla zarządzania, proponuje zestaw celów, za których osiągnięcie chce być odpowiedzialny;
zwrot przez rufę, zwrot z wiatrem,
żegl. manewr statku żaglowego polegający na przeprowadzeniu go od baksztagu jednego halsu do baksztagu drugiego halsu;
zwrot przez sztag, zwrot na wiatr,
żegl. manewr statku żaglowego polegający na przeprowadzeniu go od bajdewindu jednego halsu do bajdewindu drugiego halsu;
proces poznawania przestrzeni geogr. na Ziemi.
banki
[wł. banca ‘stół’, ‘ława’],
ekon. przedsiębiorstwa zajmujące się pośrednictwem finansowym polegającym na gromadzeniu depozytów i udzielaniu kredytów.
Indianie
[hiszp. < gr. < sanskr.],
rdzenni mieszkańcy Ameryki (nazwę tę nadał im K. Kolumb, który użył jej w przekonaniu, że dotarł do Indii), przybyli w wielu falach migracyjnych z północno-wschodniej Azji pomostem lądowym istniejącym w miejscu dzisiejszej Cieśniny Beringa;
inflacja
[łac.],
ekon. wzrost przeciętnego poziomu cen.
największa chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia religijnego określane jako katolicyzm, utożsamiająca się w swojej wierze i nazwie z Kościołem powszechnym (gr. katholikos ‘powszechny’) oraz uznająca w sferze doktryny i organizacji kościelnej autorytet papieża, biskupa Rzymu.
ogół sądów jako odrębnych organów państwowych, sprawujących wymiar sprawiedliwości na podstawie przepisów tzw. prawa sądowego (prawo cywilne, karne, procesowe, o ustroju sądów);
w Polsce od XV w. najwyższy organ ustawodawczy, w okresie II RP — jedna z izb parlamentu, w PRL — formalnie najwyższy organ władzy państwowej, w III RP — łącznie z senatem władza ustawodawcza.
Wilno, Vilnius Wymowa,
stol. Litwy, na południowym wschodzie kraju, w odległości 315 km od Morza Bałtyckiego i 32 km od granicy z Białorusią.
całokształt spraw związanych z wojskiem i sposobem prowadzenia wojny.
autonomia
[gr., ‘samorząd’],
filoz., socjol., teol. Autonomia to niezawisłość woli lub sumienia wykluczająca zależność od determinującego wpływu oddziałujących „z zewnątrz” (zatem heteronomicznych) czynników empirycznych, mających źródło w różnie ujmowanym prawodawstwie Bożym (teonomia) albo pochodzących od jakiegokolwiek autorytetu lub władcy (np. polityczna). W rozumieniu mocniejszym autonomia oznacza możliwość ustanawiania przez podmiot moralny własnych reguł postępowania, przeciwstawianych zarówno empirycznej heteronomii, jak i teonomii; jest traktowana jako centralna kategoria uzasadniająca próby budowania moralności bez etyki przez osoby odpowiedzialne, bo korzystające z autonomii (jak w koncepcjach „moralności ponowoczesnej”, np. u Z. Baumana). W ujęciu słabszym autonomia jest kojarzona nie tyle z wolą, co z sumieniem (lub rozumem praktycznym) podmiotu moralnego, który może samodzielnie ustalać reguły postępowania albo na zasadzie wolności, albo przez uzgodnienie przyrodzonych skłonności i niesprzecznych z nimi obowiązków, odkrywanych raczej niż konstytuowanych przez rozum praktyczny.
historiografia
[gr. historía ‘badanie’, ‘informacja’, ‘opowiadanie’, gráphō ‘piszę’],
pisarstwo historyczne, nagromadzone teksty dotyczące przeszłości, nauka historyczna.
grupa ludów indoeur. zamieszkujących znaczne obszary środkowej i wschodniej Europy.
socjalizm
[łac. socialis ‘społeczny’],
ideologie i ruchy społeczne powstałe w XIX w., dążące do ładu społecznego opartego na zasadach wspólnoty, równości i racjonalnego zarządzania gospodarką; w myśli marksistowskiej faza rozwoju społecznego, następująca po kapitalizmie (termin używany zamiennie z terminem „komunizm”); określenie stosowane niekiedy w charakterystyce ustroju społecznego tych krajów wysoko rozwiniętych (zwłaszcza europejskich), w których gospodarce rynkowej towarzyszy daleko posunięta redystrybucja dochodu narodowego i realizacja koncepcji państwa dobrobytu.
stolica Polski i województwa mazowieckiego, pow. grodzki, na Nizinie Środkowomazowieckiej, obejmującej w granicach miasta część Kotliny Warszawskiej, Doliny Środkowej Wisły, Równiny Warszawskiej oraz krańce równin Wołomińskiej i Łowicko-Błońskiej, nad Wisłą (w obrębie miasta 28 km biegu rzeki); ośrodek aglomeracji warszawskiej.

Ilustracje, multimedia

Tabele, zestawienia

Słownik języka polskiego

przez
1. «przyimek występujący w zdaniu komunikującym, że ktoś lub coś przechodzi lub przedostaje się z jednej strony danego obiektu na drugą, np. Do domu wracała przez park., Droga prowadziła przez most.»
2. «przyimek przyłączający określenie grupy osób, rzeczy lub masy czegoś, które znajdują się na drodze czyjegoś ruchu i wymagają pokonania, np. Brnęli przez śnieg w stronę schroniska.»
3. «przyimek przyłączający nazwę rzeczy, która oddziela dwie sąsiadujące ze sobą części przestrzeni, np. Słyszałam przez drzwi waszą rozmowę.»
4. «przyimek przyłączający określenie stanów rzeczy, w których ktoś uczestniczył lub które przeżył, np. Przeszedł przez życie cicho i spokojnie.»
5. «przyimek wraz z przyłączanym rzeczownikiem komunikujący czas trwania zdarzenia, o którym jest mowa, np. Rozmawiali przez chwilę.»
6. «przyimek wprowadzający element zajmujący miejsce pośrednie w szeregu złożonym z co najmniej trzech elementów, np. Układ niżowy ciągnął się od Skandynawii przez Morze Północne po Wyspy Brytyjskie.»
7. «przyimek komunikujący, że cała powierzchnia jakiejś rzeczy lub części ciała ma daną cechę albo że cała podlega danej czynności, np. Głęboka szrama przechodziła mu przez czoło.»
8. «przyimek przyłączający określenie wykonawcy lub sprawcy czynności, np. Omawiano poprawki zgłoszone przez posłów.»
9. «przyimek wprowadzający nazwę środka lub narzędzia czynności, np. Piła sok przez słomkę.»
10. «przyimek przyłączający określenie czynności, która służy osiągnięciu komunikowanego w zdaniu celu, np. Uczczono pamięć zmarłych przez powstanie.»
11. «przyimek przyłączający określenie okoliczności lub nazwę osoby, która spowodowała dany stan rzeczy, oceniany zazwyczaj jako zły, np. Wpadł w furię przez zazdrość.»
12. «przyimek wprowadzający nazwę osoby, z której pomocy lub pośrednictwa ktoś korzysta, np. Przekażę ci informację przez Piotra.»
13. «przyimek wprowadzający słowa, którym przypisywane jest w zdaniu określone znaczenie, np. Co rozumiesz przez to pojęcie?»
14. «przyimek wprowadzający liczbę, za pomocą której dokonuje się mnożenia lub dzielenia, np. Podziel dziewięć przez trzy.»
15. «przyimek przyłączający nazwę litery, która jest używana w danej pisowni, np. Wyraz "nadzieja" pisze się w dopełniaczu przez "i".»
bieg przez płotki «konkurencja lekkoatletyczna polegająca na biegu po torze, na którym są ustawione przeszkody»
wnioskowanie przez analogię «wnioskowanie o posiadaniu pewnej cechy przez dany przedmiot na podstawie jego podobieństwa do innych przedmiotów mających tę właśnie cechę»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia