prawną

Encyklopedia PWN

w Polsce pomoc udzielana potrzebującym jej więźniom, byłym więźniom i ich rodzinom.
prawo konstytucyjne, prawo państwowe,
dział prawa regulujący gł. instytucje ustrojowe państwa, zwłaszcza określający: 1) podstawowe zasady wyznaczające aksjologiczną i normatywną podstawę dla pozostałych unormowań; 2) terytorialną strukturę państwa, zadania i kompetencje poszczególnych szczebli tej struktury (rozbudowane w państwach złożonych, zwłaszcza federacjach); 3) sytuację prawną jednostki, zwłaszcza jej prawa, wolności i obowiązki w stosunkach z władzą publiczną; 4) system organów władzy publicznej, sposób ich powoływania (tu odrębną gałąź tworzy prawo wyborcze), ich kompetencje i zasady funkcjonowania.
zespół norm regulujących problemy wywołane obowiązywaniem w poszczególnych państwach odrębnych systemów prawnych w dziedzinie szeroko rozumianego prawa cywilnego.
prawo natury, prawo naturalne:
w Polsce stosuje się 2 definicje p.r.: pierwsza określa je jako całokształt norm prawnych regulujących stosunki społ. związane z kształtowaniem ustroju rolnego, w tym także produkcji rolnej i rynku rolnego (P. Czechowski, M. Korzycka-Iwanow, S. Prutis, A. Stelmachowski); druga, nieco zmodyfikowana, określa p.r. jako zespół instytucji i rozwiązań prawnych o charakterze szczególnym, podyktowanym specyfiką rolnictwa jako odrębnego działu gospodarki, które tworzą ramy prawne (strukturalne i techn.) dla działalności produkcyjnej w rolnictwie, jak też dla przetwarzania i obrotu produktami rolnymi (A. Lichorowicz).
prejudykat
[łac. praeiudicatus ‘przesądzony’]:
prokuratura
[łac.],
organ państw. powołany do strzeżenia praworządności, czuwania nad ściganiem przestępstw i oskarżania przed sądem.
zmiana stosunków własnościowych polegająca na zwiększeniu udziału osób prywatnych w procesie gospodarowania, czyli uzyskanie prawa własności składników majątku państwowego, samorządowego, jego zorganizowanych części (np. przedsiębiorstw) przez osoby fizyczne lub prawne (z ponad 50-procentowym udziałem kapitałowym osób fizycznych);
prawo środek stosowany przez państwo w celu zapewnienia przestrzegania prawa;
przejęcie obcego systemu prawa lub modelu rozwiązań prawnych
sankcja
[łac.],
prawo:
organizacja grupująca osoby fizyczne i prawne, utworzona w celu wykonywania, utrzymywania i eksploatacji urządzeń melioracyjnych (także pomelioracyjnego zagospodarowania), zaopatrujących w wodę, odprowadzających ścieki lub służących w inny sposób do korzystania z wody albo do jej ochrony, do melioracji wodnych w rolnictwie, wykorzystaniu wody w celach przeciwpożarowych, a także służących utrzymywaniu wód;
status
[łac.],
stan prawny;
dobrowolne i trwałe zrzeszenie osób, o celach niezarobkowych, samodzielnie określające swoje programy i strukturę;
szelf
[ang. shelf ‘półka’],
najniższa, płaska (maksymalny spadek 2°) część kontynentu, zalana przez morze, rozciągająca się do średniej głębokości 200 m;
Taihō ritsuryō
[taiho: ritsurjo:],
Kodeks ery Taihō,
pierwszy oficjalnie ogłoszony kodeks prawny Japonii;
dyscyplina nauk., która obok filozofii prawa i anglosaskiej jurysprudencji jest trzecim typem ogólnej refleksji nad prawem.
prawo przyznanie przez normę prawną danej osobie wyboru określonego zachowania się bez nakładania na nią obowiązku;
akt normatywny o charakterze ogólnym, powszechnie obowiązującym, uchwalany w szczególnym trybie przez parlament.

Słownik języka polskiego PWN

prawo
1. «ogół przepisów i norm prawnych regulujących stosunki między ludźmi danej społeczności»
2. «norma prawna»
3. «nauka o prawie, studia nad prawodawstwem»
4. «uprawnienia przysługujące komuś zgodnie z obowiązującymi przepisami»
5. «zasada rządząca procesami przyrodniczymi i społecznymi, stanowiąca cel badań naukowych»
6. «kierunek studiów związanych z nauką o prawie, z prawoznawstwem»

• prawny, prawniczy • prawnie • prawnik • prawniczka
akt prawny, prawodawczy, normatywny «akt organu państwa ustanawiający normy ogólne, np. ustawa, dekret, rozporządzenie»
czynność prawna «oświadczenie woli w celu wywołania skutków prawnych»
droga prawna «ustalony przepisami prawa sposób prowadzenia spraw sądowych lub urzędowych»
fakt prawny «zdarzenie lub zachowanie, z którym norma prawna wiąże określone skutki prawne»
fikcja prawna «uznanie przez normę prawną faktu, który w rzeczywistości nie istnieje, za istniejący»
luka prawna «brak przepisów prawnych normujących określoną sytuację, potrzebnych dla rozstrzygnięcia jakiegoś zagadnienia prawnego»
norma prawna «reguła zachowania się, skonstruowana na podstawie przepisów prawa»
osoba prawna «jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego»
osobowość prawna «zdolność nabywania praw i zaciągania zobowiązań nadana przez ustawę organizatorom, władzom, stowarzyszeniom itp.»
pomoc prawna
1. «całokształt zadań adwokatury»
2. «czynności procesowe dokonywane przez sąd w sprawie, która toczy się w innej miejscowości»
3. «przeprowadzenie przez sąd lub inny organ jednego państwa czynności dotyczących postępowania toczącego się w innym państwie»
porządek prawny «całokształt przepisów prawnych obowiązujących w państwie»
przepis prawny «część aktu prawnego wyodrębniona przez prawodawcę»
radca prawny «prawnik zatrudniony w jakiejś instytucji, który udziela porad i opinii prawnych oraz występuje w imieniu instytucji przed sądami i organami arbitrażowymi»
skutek prawny «następstwo, które pociąga za sobą fakt prawny na podstawie określonej normy prawnej»
stosunek prawny «stosunek powstający między podmiotami prawa, w związku z powstaniem określonego faktu prawnego»
środek prawny
1. «postępowanie służące do zmiany orzeczenia sądu lub władzy, np. zażalenie, apelacja, kasacja»
2. «każdy akt służący do dochodzenia praw, np. pozew, sprzeciw»
zdolność prawna «zdolność nabywania praw cywilnych oraz zaciągania zobowiązań»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia