prawną

Encyklopedia PWN

kategoria społeczno-polityczna i prawna o historycznie zmiennej treści, będąca bądź opisem faktycznego stanu rzeczy, bądź (częściej) postulatem;
strajk
[ang.],
zbiorowe, dobrowolne, okresowe zaprzestanie podstawowych czynności w procesie pracy lub nauki przez grupę albo zbiorowość społeczną w celu wymuszenia realizacji jej żądań przez ośrodek nadrzędny lub grupę kierującą jej działalnością (właściciela przedsiębiorstwa, organy władz państwowych), najczęściej przerwanie pracy przez pracowników najemnych w celu poprawy warunków pracy i wynagrodzenia za nią; podejmowane głównie przez robotników przemysłowych, zwalczane przez właścicieli przedsiębiorstw (lokaut, zatrudnianie innych pracowników, tzw. łamistrajków, interwencje sił porządkowych, w tym wojska).
ubezpieczenie, asekuracja,
instytucja gospodarcza zapewniająca pokrycie potrzeb majątkowych, które mogą powstać w przyszłości wskutek występujących z określoną statystyczną prawidłowością zdarzeń losowych; ciężar tego pokrycia jest rozkładany za pomocą składek na wiele osób, którym zagrażają takie same zdarzenia losowe.
umowa, kontrakt,
w polskim prawie cywilnym czynność prawna, polegająca na zgodnym oświadczeniu woli 2 lub więcej stron (kontrahentów), złożonym w celu wywołania określonego skutku prawnego (np. przeniesienia własności rzeczy), zwłaszcza ustanowienia stosunku prawnego (np. dzierżawy), zmiany lub zniesienia istniejącego stosunku prawnego (np. zmiana warunków najmu).
Unia Europejska (UE), ang. European Union (EU), fr. Union européenne,
międzynarodowe ugrupowanie integracyjne, istniejące od 1 XI 1993, którego podstawą są suwerenne, europejskie państwa narodowe, tworzące związek gospodarczo-polityczny.
prawo nieprawidłowości oświadczenia woli polegające na nienależytym powzięciu decyzji lub wyrażeniu woli bądź na niezgodności między powziętą decyzją a jej wyrażeniem zewn.;
działalność i zespół instrumentów prawnych, których celem jest łagodzenie i likwidowanie sporów i konfliktów społecznych w zbiorowych stosunkach pracy oraz zapobieganie strajkom.
osoba fizyczna uprawniona do zawodowego wykonywania na rzecz podatników, płatników i inkasentów czynności doradztwa podatkowego:
codzienna gazeta informacyjna o zasięgu ogólnokrajowym,
w Polsce urzędowy organ, w którym ogłasza się ustawy
prawna rewindykacja do dyspozycji króla i skarbu tych królewszczyzn w Polsce, które zostały nadane jako darowizny, lenna lub były zastawione wbrew ustawom z 1440–1504;
Grzybowski Konstanty, ur. 17 II 1901, Zator, zm. 19 VI 1970, Kraków,
brat Stefana Mieczysława, prawnik; specjalista w dziedzinie prawa państw., teorii państwa i prawa oraz historii doktryn polit. i prawnych;
najbardziej konserwatywna szkoła prawna islamu sunnickiego, która rozwinęła się z zasad nauczanych przez Ibn Hanbala (zm. 855);
kodeks
[łac. codex ‘księga’, ‘spis’],
prawo akt normatywny, współcześnie wydawany z reguły w formie ustawy, stanowiący zbiór zasadniczych przepisów regulujących wyodrębnione dziedziny stosunków społecznych;
konstytucja
[łac. constitutio ‘ustrój’, ‘ustanowienie’],
prawo:
uchwalona z inicjatywy ONZ 1988 (ratyfikowana przez Polskę 1994)
religiozn. we wszystkich wielkich religiach małżeństwo jest kontraktem chronionym licznymi przepisami; jego celami są: prokreacja, stworzenie instytucjonalnych warunków dla ludzkiej seksualności, miłość i wzajemna pomoc małżonków, zapewnienie kobietom opieki, różnie akcentowane w poszczególnych religiach.
dział nauki wykorzystujący wiadomości z szeroko pojętej wiedzy med. i pokrewnych nauk przyr. na potrzeby prawa i wymiaru sprawiedliwości; m.s w wielu krajach jest zw. medycyną prawną.
społeczności trwale zamieszkujące pewne terytorium (zwłaszcza państwa), różniące się od większości jego mieszkańców lub od społeczności panującej politycznie cechą lub cechami, które powodują uznawanie ich w świadomości społecznej za odmienne, a w stosunkach społecznych wywołują nieraz dyskryminację; cechami takimi bywają zwłaszcza: religia, język, świadomość narodowa, kultura itd. Współcześnie pojęcie „mniejszość” jest rozumiane coraz szerzej, np. mniejszości seksualne, kobiety jako mniejszość upośledzona.
nacjonalizacja
[łac. natio ‘naród’],
jedna z form upaństwowienia, przejęcie przez państwo praw własności ziem, przedsiębiorstw i kapitału na podstawie odrębnego aktu prawnego;

Słownik języka polskiego PWN

prawo
1. «ogół przepisów i norm prawnych regulujących stosunki między ludźmi danej społeczności»
2. «norma prawna»
3. «nauka o prawie, studia nad prawodawstwem»
4. «uprawnienia przysługujące komuś zgodnie z obowiązującymi przepisami»
5. «zasada rządząca procesami przyrodniczymi i społecznymi, stanowiąca cel badań naukowych»
6. «kierunek studiów związanych z nauką o prawie, z prawoznawstwem»

• prawny, prawniczy • prawnie • prawnik • prawniczka
akt prawny, prawodawczy, normatywny «akt organu państwa ustanawiający normy ogólne, np. ustawa, dekret, rozporządzenie»
czynność prawna «oświadczenie woli w celu wywołania skutków prawnych»
droga prawna «ustalony przepisami prawa sposób prowadzenia spraw sądowych lub urzędowych»
fakt prawny «zdarzenie lub zachowanie, z którym norma prawna wiąże określone skutki prawne»
fikcja prawna «uznanie przez normę prawną faktu, który w rzeczywistości nie istnieje, za istniejący»
luka prawna «brak przepisów prawnych normujących określoną sytuację, potrzebnych dla rozstrzygnięcia jakiegoś zagadnienia prawnego»
norma prawna «reguła zachowania się, skonstruowana na podstawie przepisów prawa»
osoba prawna «jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego»
osobowość prawna «zdolność nabywania praw i zaciągania zobowiązań nadana przez ustawę organizatorom, władzom, stowarzyszeniom itp.»
pomoc prawna
1. «całokształt zadań adwokatury»
2. «czynności procesowe dokonywane przez sąd w sprawie, która toczy się w innej miejscowości»
3. «przeprowadzenie przez sąd lub inny organ jednego państwa czynności dotyczących postępowania toczącego się w innym państwie»
porządek prawny «całokształt przepisów prawnych obowiązujących w państwie»
przepis prawny «część aktu prawnego wyodrębniona przez prawodawcę»
radca prawny «prawnik zatrudniony w jakiejś instytucji, który udziela porad i opinii prawnych oraz występuje w imieniu instytucji przed sądami i organami arbitrażowymi»
skutek prawny «następstwo, które pociąga za sobą fakt prawny na podstawie określonej normy prawnej»
stosunek prawny «stosunek powstający między podmiotami prawa, w związku z powstaniem określonego faktu prawnego»
środek prawny
1. «postępowanie służące do zmiany orzeczenia sądu lub władzy, np. zażalenie, apelacja, kasacja»
2. «każdy akt służący do dochodzenia praw, np. pozew, sprzeciw»
zdolność prawna «zdolność nabywania praw cywilnych oraz zaciągania zobowiązań»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia