prawną

Encyklopedia PWN

administracja
[łac.],
zawiadywanie, zarządzanie, także zespół zarządzający (kierujący) czymś.
w nauce prawa nazwa określająca ogół norm prawnych z okresu ukształtowania się organizmów państwowych.
med., psychol. człowiek w pierwszym okresie postnatalnego rozwoju osobniczego (ontogeneza), od chwili urodzenia do zakończenia procesu wzrastania;
gałąź prawa publicznego, obejmująca ogół norm prawnych regulujących funkcjonowanie finansów publicznych (zwłaszcza państwa), głównie publiczną działalność finansową (pieniężną).
organizacje społeczne, zrzeszające na zasadzie dobrowolności pracowników najemnych w celu obrony i reprezentowania ich wspólnych interesów ekonomicznych i socjalnych, tworzone wg kryterium zawodu, gałęzi produkcji lub regionu;
causa
[łac.],
w prawie rzymskim termin niejednoznaczny, występujący w kilku znaczeniach, najczęściej oznaczający przyczynę prawną, powód lub stan faktyczny stanowiący podstawę powództwa (actio), w odróżnieniu od rzeczy (res) rozumianej jako jego cel;
klauzula
[łac. clausula ‘zakończenie’, ‘zamknięcie’],
prawo zastrzeżenie ograniczające lub rozszerzające skutki umowy, traktatu lub dokumentu prawnego.
prawo uzewnętrzniony przejaw woli, wyrażający zamiar wywołania określonego skutku prawnego (ustanowienia, zmiany, zniesienia stosunku prawnego);
subsydiarność
[łac. subsydium ‘pomoc’, ‘wsparcie’],
idea subsydiarności głosi, że każda władza, a w szczególności władza polityczna powinna mieć znaczenie pomocnicze (wspierające) i pobudzające w stosunku do wysiłków podejmowanych przez autonomiczne i samodzielne jednostki, które ją ustanowiły (aspekt pozytywny subsydiarności). Gdziekolwiek jest to możliwe i konieczne, państwo nie powinno odbierać ludziom władzy (rodzicielskiej, służbowej, politycznej na wszystkich szczeblach), którą są oni w stanie sprawować z własnej woli i za pomocą własnych środków, i za której pośrednictwem mogą z pożytkiem realizować się zarówno dla interesu ogółu, jak i własnego (aspekt negatywny subsydiarności). Naczelnym motywem każdej społecznej interwencji winno być niesienie pomocy członkom społeczeństwa, a nie zastępowanie bądź niszczenie ich własnej aktywności.
islam
[arab. al-islām, ‘oddanie (Bogu)’],
uniwersalna (światowa) religia monoteistyczna, objawiona arabskiemu prorokowi Mahometowi przez jednego Boga — Allaha;
zjawisko gospodarczo-społeczne XIII–XIV w., obejmujące swym zasięgiem Europę Środkowowschodnią (w Polsce od początku XIII w., najpierw na Śląsku i Pomorzu), polegające na organizowanym zazwyczaj przez wielką własność osadnictwie ludności na podstawie prawa osadniczego zwanego prawem niemieckim;
urzędowe stosunki między państwami ustanawiane wyłącznie na podstawie wzajemnej zgody, w celu realizacji funkcji konsularnych i utrzymywane za pośrednictwem specjalnych organów państw., zw. konsulatami lub urzędami konsularnymi, także przedstawicielstw dyplomatycznych (wydziałów i stanowisk konsularnych).
metrologia
[gr. métron ‘miara’, lógos ‘słowo’, ‘nauka’],
miernictwo,
dziedzina nauki, wiedzy i techniki obejmująca wszystko, co jest związane z pomiarami.
model państwa, w którym sprawowanie władzy, funkcjonowanie organów publicznych oraz wszelka działalność polityczna są ograniczone i podporządkowane chronionemu przez mechanizmy ustrojowe prawu.
prawo sytuacja prawna osoby fiz. wynikająca z osiągnięcia wieku koniecznego do korzystania z pełni uprawnień przysługujących obywatelom danego państwa oraz do ponoszenia odpowiedzialności prawnej.
ekon. jedna z danin publicznych charakteryzująca się zespołem cech, które wyróżniają się spośród pozostałych danin.
sposób usuwania z życia polit. lub fiz. likwidacji przeciwników władzy PPR (od 1948 PZPR), także forma pacyfikacji społeczeństwa.

Słownik języka polskiego PWN

prawo
1. «ogół przepisów i norm prawnych regulujących stosunki między ludźmi danej społeczności»
2. «norma prawna»
3. «nauka o prawie, studia nad prawodawstwem»
4. «uprawnienia przysługujące komuś zgodnie z obowiązującymi przepisami»
5. «zasada rządząca procesami przyrodniczymi i społecznymi, stanowiąca cel badań naukowych»
6. «kierunek studiów związanych z nauką o prawie, z prawoznawstwem»

• prawny, prawniczy • prawnie • prawnik • prawniczka
akt prawny, prawodawczy, normatywny «akt organu państwa ustanawiający normy ogólne, np. ustawa, dekret, rozporządzenie»
czynność prawna «oświadczenie woli w celu wywołania skutków prawnych»
droga prawna «ustalony przepisami prawa sposób prowadzenia spraw sądowych lub urzędowych»
fakt prawny «zdarzenie lub zachowanie, z którym norma prawna wiąże określone skutki prawne»
fikcja prawna «uznanie przez normę prawną faktu, który w rzeczywistości nie istnieje, za istniejący»
luka prawna «brak przepisów prawnych normujących określoną sytuację, potrzebnych dla rozstrzygnięcia jakiegoś zagadnienia prawnego»
norma prawna «reguła zachowania się, skonstruowana na podstawie przepisów prawa»
osoba prawna «jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego»
osobowość prawna «zdolność nabywania praw i zaciągania zobowiązań nadana przez ustawę organizatorom, władzom, stowarzyszeniom itp.»
pomoc prawna
1. «całokształt zadań adwokatury»
2. «czynności procesowe dokonywane przez sąd w sprawie, która toczy się w innej miejscowości»
3. «przeprowadzenie przez sąd lub inny organ jednego państwa czynności dotyczących postępowania toczącego się w innym państwie»
porządek prawny «całokształt przepisów prawnych obowiązujących w państwie»
przepis prawny «część aktu prawnego wyodrębniona przez prawodawcę»
radca prawny «prawnik zatrudniony w jakiejś instytucji, który udziela porad i opinii prawnych oraz występuje w imieniu instytucji przed sądami i organami arbitrażowymi»
skutek prawny «następstwo, które pociąga za sobą fakt prawny na podstawie określonej normy prawnej»
stosunek prawny «stosunek powstający między podmiotami prawa, w związku z powstaniem określonego faktu prawnego»
środek prawny
1. «postępowanie służące do zmiany orzeczenia sądu lub władzy, np. zażalenie, apelacja, kasacja»
2. «każdy akt służący do dochodzenia praw, np. pozew, sprzeciw»
zdolność prawna «zdolność nabywania praw cywilnych oraz zaciągania zobowiązań»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia