pierwotny

Encyklopedia PWN

hel powstały w wyniku reakcji termojądrowych w czasie Wielkiego Wybuchu
ekon. rynek, na którym po raz pierwszy są nabywane papiery wartościowe od emitenta lub subemitenta (czyli podmiotu, który na mocy umowy z emitentem nabywa papiery wartościowe emitenta celem ich dalszej odsprzedaży);
bot. tkanka roślin naczyniowych powstająca z pramiazgi (prokambium);
lasy, które istnieją nieprzerwanie w danym miejscu przez długi okres, przynajmniej w czasach historycznych (np. od 1000 lat);
pojęcie obejmujące sztukę społeczeństw, które nie uległy jeszcze zasadniczym przemianom pod wpływem kontaktów z Europą (sztuka ludów Afryki na południe od Sahary, niektórych ludów południowo-wschodniej Azji, pewnych plemion Sumatry, Borneo, Australii i Oceanii, ludów kręgu subarktycznego i arktycznego, autochtonicznych ludów obu Ameryk).
mat. w aksjomatycznym systemie dedukcyjnym — pojęcie, którego znaczenie jest opisywane jedynie przez dotyczące go aksjomaty;
historyczny, gospodarczy, społeczny i kulturowy proces, który stał się podstawą ukształtowania się kapitalistycznego systemu produkcji.
anat. budowa organów roślinnych zawierających tkanki pierwotne, które powstają bezpośrednio z wierzchołkowych merystemów.
bot. proces pogrubiania łodygi lub korzenia u roślin;
mat. dla danej funkcji f — taka funkcja F, której pochodna F′ jest równa f (F jest f.p. funkcji f);
ludy pierwotne, ludy prymitywne,
termin o zabarwieniu wartościującym używany na określenie społeczności przeciwstawianych ludom cywilizowanym, gł. eur.;
ekol. wytwarzanie biomasy na poziomie troficznym producentów (autotrofów).
anat. podłużne zgrubienie epiblastu (zespół komórek w kształcie ciemnego pasma) w ogonowej części tarczy zarodkowej gadów, ptaków i ssaków;
stwardnienie pierwotne, wrzód twardy, szankier twardy,
med. objaw kiły nabytej I okresu;
biol. zjawisko biologiczne złożone i wielowymiarowe, którego nie można opisać za pomocą jednej prostej definicji. Znane dotychczas wyłącznie z Ziemi i w tym kontekście definiowane w odniesieniu do 2 podstawowych znaczeń: 1) na określenie stanu materii (nazywanej organizmem) trwającego od pojawienia się organizmu do zakończenia jego bytu osobniczego, w większości kończącego się śmiercią (biol.); 2) na określenie dynamicznego procesu, który pojawił się na Ziemi ok. 3,8 mld lat temu, obejmującego pochodzące od jednej formy wyjściowej wszystkie istniejące w przeszłości i żyjące obecnie organizmy wraz z wszelkimi wzajemnymi relacjami i zależnościami oraz ich wpływem na środowisko.
biogeneza
[gr. bíos ‘życie’, génesis ‘pochodzenie’, ‘stawanie się’],
biol. pochodzenie życia na Ziemi, jedno z najtrudniejszych i do dzisiaj nie w pełni rozwikłanych zagadnień biologii.
zakład przemysłowy lub zespół urządzeń wytwarzających energię elektryczną z różnych form energii pierwotnej (nie przetworzonej);

Słownik języka polskiego PWN

pierwotny
1. «taki, który istniał bardzo dawno temu, w początkach»
2. «nietknięty wpływami cywilizacji i kultury»
3. «taki, jaki był przed zmianami»

• pierwotnie • pierwotność
człowiek jaskiniowy, pierwotny «człowiek z okresu przedhistorycznego»
krajobraz naturalny, pierwotny «krajobraz zachowany w pierwotnej postaci»
rynek pierwotny papierów wartościowych «rynek, na którym dokonuje się sprzedaży emitowanych papierów wartościowych ich pierwszym posiadaczom»
przegroda pierwotna «przegroda w cytoplazmie komórki oddzielająca od siebie dwie nowo powstałe komórki potomne»
skały pierwotne «skały krystaliczne pochodzące z najstarszych epok geologicznych»
uzwojenie pierwotne «uzwojenie, do którego doprowadzana jest moc elektryczna»
wspólnota pierwotna «formacja społeczna występująca w społeczeństwach pierwotnych, opierająca się na wspólnej pracy i własności narzędzi oraz na równym podziale produktów»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia