niebieski

Encyklopedia PWN

prędkość, jaką trzeba nadać ciału, aby nie spadło z powrotem na Ziemię lub inne ciało niebieskie, z którego zostało wyrzucone.
astrometria
[gr. ástron ‘gwiazda’, metréō ‘mierzę’],
astronomia pozycyjna,
najstarszy dział astronomii, obejmujący metody określania położeń i ruchów ciał niebieskich, wyznaczania współrzędnych geograficznych i kierunków na Ziemi oraz metody wyznaczania i rachuby czasu.
egzobiologia
[gr. éxō ‘na zewnątrz’, bíos ‘życie’, lógos ‘słowo’, ‘nauka’],
astrobiologia, kosmobiologia,
dziedzina biologii zajmująca się badaniem możliwości istnienia i rozpowszechnienia, warunkami rozwoju, właściwościami budowy i funkcji materii żywej oraz istot inteligentnych na innych niż Ziemia ciałach niebieskich.
nawigacja
[łac. navigatio ‘żegluga’],
prowadzenie obiektu ruchomego (statku wodnego, powietrznego lub kosmicznego, pojazdu lądowego); także nauka o sposobach, metodach i środkach technicznych prowadzenia obiektów ruchomych według wyznaczonej trasy, wyboru trasy, wyznaczania pozycji obiektów ruchomych i nieruchomych (wspomaganie geodezji) oraz wyznaczania błędów pomiarów pozycji.
astr. prosta przechodząca przez środek sfery niebieskiej równolegle do osi Ziemi;
papier wielokontrastowy, ang. multigrade paper, polygrade paper,
fot. papier, na którym można uzyskać różne stopnie kontrastowości (gradacja papieru fot.);
astr. pozorne odchylenie położenia obserwowanego ciała niebieskiego na sferze niebieskiej od jego położenia rzeczywistego wywołane zmianą kierunku promieni świetlnych wskutek ruchu Ziemi;
Arystoteles, Aristotélēs, ur. 384 p.n.e., Stagira (Tracja), zm. 322 p.n.e., Chalkis na wyspie Eubei,
filozof grecki, najwszechstronniejszy myśliciel i uczony starożytności.
astrofizyka
[gr. ástron ‘gwiazda’, physikḗ ‘przyrodoznawstwo’],
najobszerniejszy dział współczesnej astronomii obejmujący badania budowy, ewolucji, składu chemicznego i in. właściwości ciał niebieskich.
bieguny świata, bieguny niebieskie,
punkty, w których oś świata przecina sferę niebieską;
impakcja
[łac.],
gwałtowne uderzenie ciała niebieskiego (np. meteoroidu, planetoidy, komety) w inne ciało niebieskie (np. w Ziemię).
kulminacja
[łac.],
astr. przejście ciała niebieskiego przez płaszczyznę południka niebieskiego;
dział astronomii zajmujący się oddziaływaniami grawitacyjnymi między ciałami niebieskimi oraz ruchami tych ciał pod wpływem sił grawitacyjnych;
Newton
[nju:tn]
Sir Isaac Wymowa, ur. 4 I 1643 (25 XII 1642 wg kalendarza juliańskiego), Woolsthorpe (hrab. Lincolnshire), zm. 31 III 1727 (20 III), Londyn,
angielski fizyk, matematyk i astronom, jeden z najwybitniejszych uczonych wszystkich czasów.
niebo, firmament,
astr. pozorne sklepienie otaczające obserwatora, na które rzutują się położenia i ruchy ciał niebieskich.
paralaksa
[gr.],
astr. zjawisko zmiany kierunku, w którym obserwowany jest obiekt astr., w wyniku zmiany położenia obserwatora, a także kąt między kierunkami do danego obiektu poprowadzonymi z 2 różnych położeń obserwatora.
Porowski Sylwester, ur. 7 IV 1938, Bierzyn,
fizyk;
Ptolemeusz Klaudiusz, gr. Ptolemaíos Klaúdios, łac. Claudius Ptolemaeus, ur. ok. 100, prawdopodobnie w m. Ptolemais (Górny Egipt), zm. ok. 168, Aleksandria,
grecki astronom, matematyk, geograf, teoretyk muzyki.
linia (okrąg) powstała z przecięcia powierzchni kuli o wyróżnionej osi płaszczyzną prostopadłą do tej osi i przechodzącą przez środek kuli;
spektroskopia astronomiczna, astrospektroskopia,
dział astrofizyki obejmujący metody otrzymywania i interpretacji widm promieniowania ciał niebieskich.

Słownik języka polskiego PWN

niebieski
1. «mający barwę pogodnego nieba»
2. «dotyczący nieba jako pozornego sklepienia Ziemi»
3. «dotyczący nieba jako wyobrażanego miejsca pobytu Boga, bogów, aniołów i świętych»

• niebiesko • niebieskość
równik niebieski, astronomiczny «koło wielkie na sferze niebieskiej, będące przecięciem jej przez płaszczyznę prostopadłą do osi świata i przechodzącą przez środek sfery niebieskiej»
równoleżnik niebieski «jedno z umownych kół powstałych przy przecięciu sfery niebieskiej płaszczyzną prostopadłą do osi świata»
bieguny świata, bieguny niebieskie «punkty, w których oś świata przecina sferę niebieską»
chóry anielskie, niebieskie «zastępy aniołów wielbiących Boga śpiewem»
ciało niebieskie «obiekt znajdujący się poza Ziemią w przestrzeni wszechświata»
Królestwo Niebieskie, Boże «w chrześcijaństwie: miejsce, gdzie przebywają Bóg, aniołowie, święci oraz dusze zbawionych»
siła nadprzyrodzona, niebieska, nieziemska «czynnik nadprzyrodzony mający wpływ na losy ludzkie»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia