morskie

Encyklopedia PWN

Morskie Oko, Rybie Jezioro, Rybi Staw,
jezioro w Dolinie Rybiego Potoku (Tatry Wysokie), u podnóża Mięguszowieckich Szczytów, nieco powyżej górnej granicy lasu, na wysokości 1395 m, w województwie małopolskim;
popularna nazwa morskich dużych hydrofitów kwiatowych, o bardzo podobnej postaci, głównie z długimi, równowąskimi liśćmi;
hydrol. postępowy ruch mas wodnych w morzach i oceanach, przenoszący znaczne ilości wody na duże odległości w określonym czasie.
dziedzina techniki zajmująca się wydobywaniem surowców mineralnych z dna mórz, a także ich uzyskiwaniem z wody morskiej;
zespół norm, regulujących stosunki związane z działalnością człowieka na morzu, polegające na korzystaniu z morza i eksploatacji jego zasobów; w węższym znaczeniu — prawo żeglugi mor. (ang. shipping law)
1) konferencja międzynarodowa dotycząca prawa wojny morskiej obradująca 4 XII 1908–26 II 1909, z udziałem Austro-Węgier, Francji, Hiszpanii, Japonii, Niemiec, Rosji, USA, Wielkiej Brytanii i Włoch; zakończona podpisaniem tzw. deklaracji londyńskiej będącej próbą skodyfikowania praw i zwyczajów wojny morskiej; deklaracja regulowała sprawy blokady morskiej, kontrabandy wojennej, konwojów morskich, odszkodowań i inne; nie ratyfikowana, wywarła jednak wpływ na doktrynę i praktykę wojny morskiej; przestrzegano jej podczas wojny włosko-tureckiej 1911–12; podczas I wojny światowej początkowo mocarstwa stosowały ją wybiórczo, 1916 Wielka Brytania i Francja odstąpiły od niej; 2) konferencje obradujące 1930 i 1935–36 z udziałem Francji, Japonii, USA, Wielkiej Brytanii i Włoch w sprawie ograniczenia zbrojeń morskich; konferencję 21 I–22 IV 1930 zakończyło zawarcie układu, który był dopełnieniem postanowień konferencji waszyngtońskiej 1921–22; uzgodniono zakaz budowy nowych okrętów liniowych do końca 1936; Wielka Brytania, USA i Japonia ustaliły limity tonażu flot (obowiązujące do 31 XII 1936) w kategoriach krążowników, niszczycieli i okrętów podwodnych (łącznie w proporcji, w przybliżeniu, 10 : 10 : 7, w tym równowaga flot podwodnych); uzgodniono, że okręty podwodne w akcjach wobec statków handlowych mają podlegać tym samym przepisom co okręty nawodne oraz że statek handlowy może zostać zatopiony, o ile załoga i pasażerowie zostaną umieszczeni w bezpiecznym miejscu; uzgodnienia te powtórzono w protokole podpisanym 6 XI 1936 przez 11 państw, do którego do 1939 przystąpiło jeszcze 37 państw (Polska 1937); konferencję 9 XII 1935–25 III 1936 zakończył układ tylko Francji, USA i Wielkiej Brytanii, który określał limity wyporności i uzbrojenia okrętów (bez limitu wielkości flot) i miał obowiązywać do końca 1942.
działalność polegająca na udzielaniu pomocy ludziom, statkom i in. obiektom znajdującym się w niebezpieczeństwie na morzu lub na brzegu, wydobywaniu wraków i mienia oraz usuwaniu szkód ekol. na morzu i na wodach z nim połączonych;
przyrządy pomiarowe (również obrazujące) wykorzystywane w nawigacji morskiej;
uczelnie techniczno-ekonomiczne kształcące specjalistów dla marynarki handlowej i lądowych sektorów gospodarki morskiej;
największa pol. placówka muzealnictwa mor. i rzecznego; zał. 1960
hydrol. fale tworzące się na powierzchni mórz i oceanów lub wewnątrz nich;
określenie używane przede wszystkim w odniesieniu do 2 rzędów gadów mezozoicznych: ichtiozaurów i zauropterygia, obejmujących plakodonty, notozaury i plezjozaury.
koniki morskie, pławikoniki,
ryby z rodziny igliczniowatych (Syngnathidae);
placówka nauk.-badawcza zajmująca się problematyką morza;
hydrol. największe i najbardziej regularne okresowe ruchy wód oceanicznych, objawiające się rytmicznymi zmianami poziomu morza, wywołane przyczynami astronomicznymi (siłami przyciągania Księżyca i Słońca) oraz siłami bezwładnościowymi w układzie Ziemia–Księżyc–Słońce;
grupa mięczaków występujących w morzach;

Słownik języka polskiego PWN

rozbójnik morski zob. pirat w zn. 1
• rozbójnictwo morskie
prądy morskie «ruchy poziome znacznych mas wodnych w oceanach i morzach spowodowane m.in. działaniem wiatrów i różnicą temperatury wód»
morski
1. «mający związek z morzem»
2. «zielononiebieski»
choroba lokomocyjna, morska, powietrzna «choroba objawiająca się zawrotami głowy, mdłościami i wymiotami, występująca podczas podróży samochodem, okrętem lub samolotem»
dzielność morska «zespół cech konstrukcyjnych statku, takich jak stateczność, zwrotność, szybkość»
erozja morska «niszczenie dna i brzegów morskich przez falowanie oraz prądy morskie»
krowa morska «duży, wymarły ssak morski o ciemnej, prawie bezwłosej skórze»
latarnia morska «wysoka, widoczna z morza wieża, służąca jako punkt orientacyjny dla statków»
medycyna morska «dział medycyny zajmujący się leczeniem chorób związanych z pracą na morzu»
mila morska «jednostka długości używana w żegludze morskiej, równa 1852 m»
piechota morska «piechota wchodząca w skład sił marynarki wojennej»
sałata morska «glon morski o plesze przypominającej kształtem sałatę»
świnka morska «gryzoń futerkowy, hodowany w domu»
wydra morska «zwierzę o długim ciele pokrytym jedwabistym futrem, o długim ogonie i kończynach tylnych podobnych do płetw»
kanał morski «kanał żeglowny łączący dwa morza lub oceany bądź odgałęziający się od morza w głąb lądu»
klimat morski, oceaniczny «klimat łagodny i wilgotny, o chłodnym lecie i stosunkowo ciepłej zimie»
konik morski «niewielka ryba morska kształtem przypominająca konia szachowego»
lew morski «ssak morski zamieszkujący wybrzeża Kalifornii, Galapagos i Japonii»
lis morski «rekin o znacznie wydłużonej płetwie ogonowej i zmiennym ubarwieniu ciała»
słoń morski «największa foka z naroślą na nosie, żyjąca w morzach subarktycznych»
wąż morski «wąż o jaskrawym ubarwieniu, żyjący w morzach tropikalnych»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia