ludzie

Encyklopedia PWN

termin koraniczny oznaczający wyznawców religii objawionych, → ahl al-kitab.
luźni ludzie, hultaje, ludzie swawolni, wagabundzi, wałęsy, włóczęgi,
w późnym średniowieczu i czasach nowożytnych do schyłku XVIII w. kategoria ludności nieposiadająca majątku, stałego miejsca zamieszkania i stałego zajęcia, a w rezultacie niepozostająca w zależności osobistej i nieobciążona powinnościami na rzecz klasy feudalnej;
kategoria społeczna, → luźni ludzie.
fr.-pol. tajna organizacja działająca w czasie II wojny świat., → Visigoths-Lorraine.
człowiek, Homo sapiens,
istota żywa wyróżniająca się wśród innych najwyższym rozwojem psychiki i życia społecznego, jedyna posiadająca kulturę i zdolna do jej tworzenia, pod względem biologicznym gatunek człowiekowatych (Homo sapiens) żyjący od schyłku plejstocenu;
czasopismo etnogr., zał. 1895 przez A. Kalinę we Lwowie;
Lud Polski, Lud Polski w Emigracji,
radykalna emigr. organizacja zawiązana 1835 w Wielkiej Brytanii przez grupę secesjonistów z TDP;
ludy pierwotne, ludy prymitywne,
termin o zabarwieniu wartościującym używany na określenie społeczności przeciwstawianych ludom cywilizowanym, gł. eur.;
w szerokim pojęciu wszystkie gatunki wyróżniane w obrębie rodzaju Homo (człowiek — Antropologia), opisane na podstawie zachowanych szczątków kostnych z końca pliocenu i z plejstocenu, od najstarszych: Homo habilis, przez Homo erectus do Homo sapiens (antropogeneza); w bardziej zawężonym zakresie, zwyczajowo pojęcie to obejmuje Homo sapiens ze środkowego paleolitu, w tym archaiczne pod względem anatomicznym formy człowieka rozumnego, neandertalczyka (neandertalski człowiek), i anatomicznie współczesnego, z paleolitu górnego, dawniej określane jako Homo sapiens fossilis.
ludów prymitywnych sztuka (sztuka społeczeństw pierwotnych),
twórczość artyst. ludów na niższym szczeblu rozwoju społ., nie uczestniczących w procesie kształtowania się wielkich cywilizacji świata;
teol. pojęcie bibl. wskazujące na lud wybrany przez Boga — pierwotnie Izrael, a wraz z objawieniem Jezusa Chrystusa wszystkich, którzy w niego uwierzyli;
Lud Polski, właśc. Stowarzyszenie Socjalistyczne Lud Polski,
organizacja utworzona 1881 w Genewie m.in. przez: Z. Balickiego, E. Kobylańskiego, B. Limanowskiego (przewodniczący), J. Uziębłę i A. Zawadzkiego;
Ludowi Socjaliści, ros. Narodnyje socyalisty,
ros. partia demokr. wywodząca się z nurtu narodnickiego
ogólna nazwa nadana przez Egipcjan na określenie ludów, które w 2. poł. XIII i na pocz. XII w. p.n.e. dokonały wielu najazdów we wschodniej części M. Śródziemnego, powodując ogromne zniszczenia.
podstawowe, niezbywalne i uniwersalne prawa przysługujące człowiekowi bez względu na rasę, kolor skóry, płeć, język, religię, poglądy, pochodzenie narodowe lub społeczne, majątek, urodzenie, stan zdrowia i inne.
austronezyjskie ludy, zwane także ludami malajopolinezyjskimi,
zespół ludów mówiących językami austronezyjskimi (niekiedy zalicza się do nich języki miao-yao i tajskie) i zamieszkujących Półwysep Malajski oraz wyspy od Indonezji po Hawaje (z wyjątkiem Papuasów);
określenie europejskiej rewolucji 1848–49.
masowe migracje ludności, obejmujące całą społeczność (lub dużą część) plemienia, ludu lub narodu.
Europejska konwencja praw człowieka, ang. European Convention on Human Rights, właśc. Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ang. Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms,
umowa międzynar. o charakterze regionalnym, dotycząca ochrony praw człowieka, podpisana 4 XI 1950 w Rzymie przez państwa należące do Rady Europy (weszła w życie 3 IX 1953, uzupełniona przez 12 protokołów dodatkowych, ostatni 2000); część protokołów (2, 3, 5, 8, 10 i 11) została wpisana do konwencji, protokół 9 przestał obowiązywać.

Słownik języka polskiego PWN

ludzie forma liczby mnogiej rzeczownika człowiek.
lud
1. «warstwa społeczeństwa utrzymująca się z pracy fizycznej; dawniej głównie ludność wiejska»
2. «zbiorowisko ludzkie, tłum»
3. «ludzie żyjący na tym samym obszarze, mający wspólną kulturę i język, ale niemający świadomości narodowej ani tradycji państwowej»
biały człowiek «człowiek o białej skórze, w odróżnieniu np. od człowieka czarnoskórego lub o skórze żółtej»
czarny lud «grupowa zabawa dziecięca»
człowiek I
1. «istota żywa wyróżniająca się najwyższym stopniem rozwoju psychiki i życia społecznego»
2. «reprezentant najlepszych cech ludzkich»
3. «osoba dorosła»
4. pot. «pracownik fizyczny»

• człowieczy • człowieczysko
człowiek II pot. «w funkcji zaimka osobowego: ja, lub w funkcji zaimków nieokreślonych: ktoś, ktokolwiek»
człowiek jaskiniowy, pierwotny «człowiek z okresu przedhistorycznego»
człowiek za burtą «hasło alarmowe na łodzi, statku wzywające do ratowania tonącego»
ekologia człowieka «dyscyplina naukowa badająca korzystny i szkodliwy wpływ środowiska na człowieka»
wędrówki ludów «masowe migracje ludności»
wróg klasowy, wróg ludu «według teorii marksistowskiej: człowiek należący do klasy antagonistycznej względem proletariatu»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia