litosfery oceanicznej

Encyklopedia PWN

geol. sformułowana w latach 60. XX w. i obecnie niemal powszechnie akceptowana teoria wyjaśniająca — w ramach spójnej koncepcji, zakładającej ruch płyt litosfery — rozrost dna oceanicznego, dryf kontynentów, rozwój wielkich struktur tektonicznych oraz przejawy wulkanizmu i sejsmiczności Ziemi.
geol. rozległy fragment litosfery, przemieszczający się poziomo względem sąsiednich fragmentów z prędkością wynoszącą zazwyczaj od kilku do kilkunastu cm rocznie;
litosfera
[gr. líthos ‘kamień’, sphaíra ‘kula’],
sfera kuli ziemskiej rozciągająca się od powierzchni Ziemi do astenosfery, obejmująca skorupę ziemską i górny płaszcz Ziemi;
ekspansja dna oceanicznego, rozrost dna oceanicznego, spreding, ang. spreading,
geol. proces rozprzestrzeniania się dna oceanicznego w wyniku powstawania nowych partii oceanicznej skorupy ziemskiej w grzbietach śródoceanicznych, gdzie skorupa ta jest dobudowywana w wyniku krzepnięcia magmy wznoszącej się z płaszcza Ziemi (akrecja, geol. );
wydłużone zagłębienie dna oceanicznego, o stromych stokach i płaskim dnie, występujące w strefie subdukcji, wzdłuż którego płyta litosfery oceanicznej pogrąża się w głąb Ziemi;
subdukcja
[łac.],
podsuwanie się jednej płyty litosfery pod inną płytę litosfery;
akrecja
[łac. accretio ‘przyrastanie’],
geol. rozrost litosfery wskutek powstawania jej nowych fragmentów w strefach ryftów; jedno z podstawowych pojęć teorii tektoniki płyt;
zewnętrzna warstwa Ziemi, stosunkowo sztywna i chłodna, stanowiąca górną, położoną powyżej nieciągłości Mohorovičicia część litosfery;
geol. zderzenie kontynentów, mniejszych bloków kontynentalnych lub łuków wyspowych wskutek zbieżnego ruchu płyt litosfery.
ryft
[ang.],
geol. wielka, obniżona wzdłuż uskoków strefa tektoniczna, rozwinięta w obrębie kontynentalnej lub oceanicznej skorupy ziemskiej.
tektonika
[gr. tektonikós ‘budowniczy’],
geol. dział geologii, nauka zajmująca się ruchami i deformacjami litosfery, a zwłaszcza skorupy ziemskiej, oraz wykształceniem i genezą wielkich struktur geol.;
ocean, ocean światowy, wszechocean,
hydrol. słona powłoka wodna kuli ziemskiej, główna część hydrosfery, obejmująca ogół oceanów i mórz;
plama gorąca, ang. hot spot,
geofiz. obszar działalności wulkanicznej lub obszar o zwiększonej wartości strumienia cieplnego Ziemi, których istnienie jest wynikiem docierania z głębi Ziemi do litosfery strumienia gorącej materii, zw. pióropuszem płaszcza Ziemi.
geofizyka
[gr. gḗ ‘ziemia’, physikḗ ‘przyrodoznawstwo’ < phýsis ‘natura’, ‘przyroda’],
nauka o Ziemi jako ciele fizycznym;
obdukcja
[łac.],
geol. nasuwanie się litosfery oceanicznej na kontynent. skorupę ziemską;
uskok transformacyjny, uskok transformujący,
geol. szczególny rodzaj przesuwczego uskoku, czyli uskoku, którego skrzydła ulegają przemieszczeniom poziomym.
geol. cykl obrazujący następstwo procesów tektonicznych prowadzących do powstawania, rozwoju i zaniku oceanów.
orogen
[gr. óros ‘góra’, génesis ‘pochodzenie’],
geol. wielka, prostolinijna lub łukowata struktura tektoniczna będąca wytworem orogenezy.
geol. ruchy górotwórcze, które trwały w późnej kredzie i trzeciorzędzie;
geol. orogeny powstałe w wyniku procesów orogenezy alpejskiej;

Słownik języka polskiego PWN

litosfera oceaniczna «sfera kuli ziemskiej występująca pod oceanami»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia