komórki

Encyklopedia PWN

med. choroba infekcyjna z głównym nasileniem procesu zapalnego w tkankach opon mózgowo-rdzeniowych;
bot. związki chemiczne gromadzące się w miękiszowych komórkach spichrzowych organów roślin (w soku komórkowym, cytoplazmie, plastydach lub w ścianie komórkowej);
warstwy komórek pojawiające się we wczesnym rozwoju zarodkowym na etapie gastrulacji;
zarodkowy rozwój, embriogeneza, rozwój embrionalny,
zool. zespół procesów prowadzących do przekształcenia się zapłodnionego jaja (zygoty) w organizm mający pierwotne narządy, przypominający organizm dorosły (np. ludzki płód) lub też mający wygląd odmienny od organizmu dorosłego (np. larwy jeżowców), do wyklucia się z jaja lub opuszczenia ciała matki.
zaskórniki, wągry,
med. czarne czopy powstające w wyniku rozszerzenia i hyperkeratozy przewodów wyprowadzających gruczołów łojowych wskutek gromadzenia się tam wydzieliny tych gruczołów i obumarłych, złuszczonych komórek;
zatrucie, intoksykacja,
med. zaburzenie czynności komórek, tkanek lub narządów wskutek działania substancji egzogennych (pochodzenia roślinnego, zwierzęcego, chem., jadów bakteryjnych) lub pochodzenia endogennego (nadmiar hormonów tarczycy, gestoza, samozatruwanie się metabolitami nie wydalanymi, np. w mocznicy, niewydolności wątroby, gorączce);
sterowane przez geny, procesy biochemiczne zachodzące w komórkach i wyspecjalizowanych tkankach (zegar nadrzędny), na podstawie których organizm „odmierza” upływający czas; „pomiar” czasu odbywa się ciągle, niezależnie od rytmicznych zmian zachodzących w środowisku zewnętrznym; główną rolę w synchronizacji zegara biologicznego z warunkami środowiska (dzień–noc; zmiany sezonów, zmiany faz Księżyca) odgrywają białka zegarowe.
jeden z objawów chorób roślin wywoływanych przez grzyby i bakterie;
zool. ziarna występujące w centrolecytalnych jajach owadów na obszarze cytoplazmy biegunowej, warunkujące powstawanie pierwotnych komórek płciowych.
zielenice, Chlorophyta,
gromada eukariotycznych, jednokomórkowych, kolonijnych albo wielokomórkowych glonów, obejmująca ok. 9 tys. gat., częstych w siedliskach wodnych (przeważnie słodkowodnych) i lądowych, rzadziej pasożytniczych lub żyjących w symbiozie z innymi roślinami (np. jako chloroplasty u euglenin), zwierzętami (np. wewnątrz komórek pierwotniaków) albo grzybami (tworząc porosty);
bot. szczytowa, rozszerzona część kwiatowego słupka, na której kiełkują ziarna pyłku;
środki stosowane w celu wywołania narkozy, tzn. przejściowego stanu zahamowania czynności kory mózgowej, ośrodków podkorowych i rdzeniowych, w celu przeprowadzenia bezbolesnego zabiegu chirurgicznego;
zwarcica, kolenchyma,
bot. tkanka roślinna zbudowana z żywych komórek, o ścianach komórkowych zgrubiałych kątowo lub pasmowo, pełniąca funkcje mech. (wzmacniające);
organizacje społeczne, zrzeszające na zasadzie dobrowolności pracowników najemnych w celu obrony i reprezentowania ich wspólnych interesów ekonomicznych i socjalnych, tworzone wg kryterium zawodu, gałęzi produkcji lub regionu;
organizm cudzożywny, wielokomórkowy, o komórkach eukariotycznych (materiał genetyczny jest zawarty w uorganizowanym jądrze), otoczonych cienką błoną komórkową, z reguły mający zdolność do samodzielnego, aktywnego ruchu (przynajmniej w niektórych stadiach cyklu rozwojowego);
zygota
[łac. < gr.],
biol. diploidalna (diploidalność) komórka powstała w wyniku — zlania się 2 haploidalnych (haploidalność) gamet ze sobą w procesie zapłodnienia, a także organizm, który się z niej rozwija;
Żabicki Antoni, ur. 1818, Zarzecze k. Jarosławia, zm. 23 V 1889, Lwów,
działacz emigr., dziennikarz, literat;
żelazo, Fe, ferrum,
pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 26;
med. żółtawe zabarwienie skóry, twardówki, spojówek, błon śluzowych i narządów wewn., spowodowane przechodzeniem barwników żółciowych z krwi do tkanek;
żółtko, deutoplazma,
zool. zgromadzona w komórce jajowej substancja odżywcza, będąca magazynem materiałów energ. niezbędnych do rozwoju zarodka.

Słownik języka polskiego PWN

komórki inicjalne «komórki zachowujące charakter tkanki twórczej przez cały okres życia rośliny»
komórki kubkowe «komórki wydzielające śluz, występujące m.in. w nabłonku jelita»
komórki tłuszczowe «komórki tkanki łącznej właściwej, których wnętrze wypełnia kropla tłuszczu»
komórka
1. «niewielkie pomieszczenie służące jako skład opału, narzędzi, rupieci»
2. pot. «telefon komórkowy»
3. «podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna organizmów roślinnych i zwierzęcych»
4. «część jakiegoś urządzenia, stanowiąca najmniejszy jego element»
5. «najmniejsza jednostka organizacyjna w przedsiębiorstwach lub organizacjach»
6. «przegroda z wosku o sześciokątnym przekroju, zasadnicza część plastra pszczelego»

• komóreczka • komórkowy
komórka elementarna «najmniejszy fragment sieci przestrzennej kryształu, jednoznacznie charakteryzujący daną sieć»
komórka krwi «podstawowy składnik krwi»
komórka pamięci «element pamięci komputera»
podział redukcyjny komórek «podział komórek prowadzący do powstawania gamet lub zarodników»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia