filozoficzny

Encyklopedia PWN

Voltaire
[woltẹ:r],
Wolter Wymowa, właśc. François-Marie Arouet Wymowa, ur. 21 XI 1694, Paryż, zm. 30 V 1778, tamże,
francuski pisarz, filozof, historyk, publicysta; jeden z głównych przedstawicieli oświecenia w Europie.
Augustyn, Augustyn z Hippony, Augustyn Aureliusz, łac. Aurelius Augustinus, święty, ur. 13 XI 354, Tagasta, Numidia (ob. Suk Ahras, Algieria), zm. 28 VIII 430, Hippo Regius (Hippona, ob. Labda k. Annaby, Algieria),
najznamienitszy Ojciec Kościoła i jeden z czterech wielkich Doktorów Kościoła zachodniego, główny autorytet filozofii i teologii zachodniej do XIII wieku.
zespół poglądów filozoficznych i literackich kwestionujący tradycyjne metafizyczne relacje pomiędzy znakiem i oznaczanym pojęciem (także rzeczą), istotą i zjawiskiem, tożsamością i różnicą, tym, co fonetyczne (wynikające z uprzywilejowania mowy) i niefonetyczne;
etyka
[gr. tá ēthiká ‘traktat o obyczajach’ < ḗthos ‘obyczaj’, ‘charakter’],
termin użyty w IV w. p.n.e. przez Arystotelesa w tytule dzieła Etyka nikomachejska na oznaczenie opisowo-krytycznego studium tego, co dotyczy etosu jako ludzkiego charakteru, obyczaju, tj. utrwalonego sposobu zachowania się w środowisku życia, zamieszkania;
Laozi
[chiń., ‘Stary Mistrz’, ‘Stary Mędrzec’],
Lao-cy, żył w VI(?) w. p.n.e.,
półlegendarny myśliciel i filozof chiński.
Majmonides, Mosze Ben Majmon, Rambam, ur. 30 III 1135, Kordoba, zm. 13 XII 1204, Kair,
żydowski teolog i filozof.
Nietzsche
[nị:czə]
Friedrich Wilhelm Wymowa, ur. 15 X 1844, Röcken k. Lützen, zm. 25 VIII 1900, Weimar,
filozof niemiecki.
Słowacki Juliusz, ur. 4 IX 1809, Krzemieniec, zm. 3 IV 1849, Paryż,
poeta, dramaturg, który stworzył oryginalny wariant polskiego romantyzmu.
Twardowski Kazimierz Jerzy Adolf, ur. 20 X 1866, Wiedeń, zm. 11 II 1938, Lwów,
filozof, twórca szkoły lwowsko-warszawskiej.
ateizm
[gr. a- ‘nie’, theós ‘Bóg’],
filoz. poglądy teoretyczne lub postawy praktyczne, negujące istnienie Boga.
Bunin Iwan A., ur. 22 X 1870, Woroneż, zm. 8 XI 1953, Paryż,
rosyjski nowelista, poeta i tłumacz.
estetyka
[gr. aisthētikḗ (epistḗmē) od aísthēsis ‘wrażenie zmysłowe (nauka o wrażeniach)’],
pojmowana jako dyscyplina filozoficzna jest wiedzą o przedmiotach pięknych i przeżyciach z nimi związanych, potraktowana zaś jako oddzielna nauka — jest ogólną teorią sztuki.
jeden z głównych nurtów filozofii współczesnej jego przedstawiciele głoszą, że podstawowym celem filozofii jest analiza pojęć, twierdzeń i problemów filozoficznych. Ponieważ pojęcia te i twierdzenia są wyrażane w języku, filozofia analityczna jest analizą języka; bywa także określana mianem filozofii lingwistycznej;
filozofia poznania, epistemologia, gnoseologia,
dyscyplina filozoficzna, której przedmiotem są ludzkie poznanie i wiedza.
w węższym znaczeniu — system filozoficzny G.W.F. Hegla; w szerszym znaczeniu — poglądy, szkoły i kierunki filozoficzne nawiązujące do filozofii Hegla, rozwijające ją i stosujące praktycznie.
Hobbes
[hobz]
Thomas Wymowa, ur. 5 IV 1588, Malmesbury, zm. 4 XII 1679, Hardwick,
angielski filozof i myśliciel polityczny.
Ibn Ruszd, Abū al-Walīd Muḥammad Ibn Aḥmad Ibn Rušd, w Europie zw. Awerroesem, ur. 1126, Kordoba, zm. 10 XII 1198, Marrakesz,
arabski prawnik, lekarz, filozof, główny przedstawiciel filozofii arabskiego Zachodu.
Jan Paweł II, Karol Józef Wojtyła, święty, ur. 18 V 1920, Wadowice, zm. 2 IV 2005, Rzym,
papież, teolog i filozof.
Jaspers Karl Wymowa, ur. 23 II 1883, Oldenburg, zm. 26 II 1969, Bazylea,
niemiecki filozof i psycholog, jeden z głównych przedstawicieli filozofii egzystencjalnej.
Leśniewski Stanisław, ur. 28 III 1886, Sierpuchowo (Rosja), zm. 13 V 1939, Warszawa,
logik, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli lwowsko-warszawskiej szkoły filozoficznej.

Słownik języka polskiego PWN

filozofia
1. «nauka zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.; też: określony system filozoficzny stworzony przez jakiegoś filozofa lub szkołę filozoficzną»
2. «wydział uniwersytetu, na którym są prowadzone studia z zakresu tej nauki»
3. «nauka zajmująca się ogólnymi rozważaniami na temat danej dziedziny wiedzy»
4. «ogólne zasady, idee, cele leżące u podstaw powstania lub funkcjonowania czegoś»
5. «czyjeś poglądy, przemyślenia i system wartości tworzące spójną całość»

• filozoficzny • filozoficznie
kamień filozoficzny «według średniowiecznych poglądów alchemików: tajemnicza substancja pozwalająca zamieniać metale nieszlachetne w złoto»
antropologia filozoficzna «dziedzina filozofii zajmująca się istotą i naturą człowieka»
powiastka filozoficzna «utwór z pogranicza prozy fabularnej i eseju filozoficznego, ilustrujący jakąś tezę filozoficzną lub moralistyczną»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia