dialektycznego

Encyklopedia PWN

marksistowska nauka o najogólniejszych prawach rozwoju przyrody i społeczeństwa oraz o podstawach ich poznania;
filoz. rodzaj negacji realnej, zmiana jakościowa przedmiotu (zjawiska), z którą wiąże się jego przejście na nowy, wyższy stopień rozwoju.
teologia dialektyczna, teologia kryzysu,
kierunek w teologii ewangelickiej XX w., zapoczątkowany po I wojnie światowej.
dialektyka
[gr. dialektikḗ (téchnē) ‘dialektyczna (sztuka)’ < diá ‘roz’, ‘przez’, ‘poprzez’, lego ‘mówię’, ‘łączę’, ‘zbieram’],
w filozofii pojęcie podlegajace wielowiekowej ewolucji, używane w kilku różnych znaczeniach.
koncepcja stworzona przez K. Marksa i rozwijana przez jego następców w obrębie filozofii, ekonomii, socjologii i wszystkich nauk, które dotyczą człowieka i jego działania w świecie.
Cornforth
[kọ:rnfərŧ]
Maurice, ur. 1909, zm. 1980,
ang. filozof i działacz społ.;
idea
[gr. idéa ‘to, co widoczne’, ‘kształt’, ‘wyobrażenie’, ‘postać’, ‘wzór’, ‘przedstawienie’, ‘przeżycie świadome’],
jedno z głównych pojęć filozofii wprowadzone przez Platona.
materializm
[fr. matérialisme < łac. materialis ‘dotyczący materii’],
stanowisko filozoficzne będące odmianą monizmu ontologicznego, głoszące, że jedynie istniejącym, samoistnym bytem jest materia jako cielesne, przyrodnicze, czasoprzestrzenne, niezniszczalne tworzywo świata, do którego sprowadzają się lub którego są modyfikacjami, pochodnymi i od którego są zależne wszelkie przejawy rzeczywistości.
metodol., naukozn. proces doskonalenia stanu wiedzy, dokonywania nowych odkryć naukowych.
jeden z gł. kierunków filoz. epoki odrodzenia, rozwijający się w krajach zachodniej Europy, gł. we Włoszech (XV–poł. XVII w.);
Schelling
[sẓlıŋ]
Friedrich Wilhelm Joseph Wymowa, ur. 27 I 1775, Leonberg (Wirtembergia), zm. 20 VIII 1854, Bad Ragaz (Szwajcaria),
filozof niem., przedstawiciel idealizmu absolutnego.
Sokrates, Sōkrátēs, ur. 469, Ateny, zm. 399 p.n.e., tamże,
filozof grecki, jeden z najsłynniejszych w całych dziejach filozofii.
filoz. w triadzie heglowskiej pierwsza faza procesu dialektycznego; twierdzenie, któremu przeciwstawia się antyteza.
zahiryci, ẓāhiriyya,
odłam islamu i muzułmańska szkoła prawna opowiadające się za dosłownym, literalnym odczytywaniem świętych tekstów muzułmańskich;
Abelard, Abélard, Abaelardus, Abailard, Pierre (Petrus) Wymowa, ur. 1079, Le Pallet k. Nantes, zm. 21 IV 1142, Saint-Marcel k. Chalon-sur-Saône,
francuski filozof i teolog.
Adorno Theodor W. Wymowa, właśc. Theodor Ludwig Wiesengrund, ur. 11 IX 1903, Frankfurt n. Menem, zm. 6 VIII 1969, Visp (Szwajcaria),
niemiecki filozof, socjolog, muzykolog.
Altmann Aleksander, ur. 1906, zm. 1987,
żydowski filozof i teolog, rabin;
antyteza
[gr. antíthesis ‘przeciwstawienie’],
filoz. twierdzenie przeciwstawne tezie; pojęcie dialektyki transcendentalnej I. Kanta; drugi człon dialektycznej triady G.W.F. Hegla.
Barth
[ba:rt]
Karl Wymowa, ur. 10 V 1886, Bazylea, zm. 10 XII 1968, tamże,
szwajcarski teolog ewangelicko-reformowany.
Bielinski Wissarion G., ur. 11 VI 1811, Sveaborg (ob. Suomenlinna, Finlandia), zm. 7 VI 1848, Petersburg,
ros. myśliciel i krytyk literacki.

Słownik języka polskiego PWN

dialekt «regionalna odmiana języka»
• dialektalny, dialektowy, dialektyczny
dialektyka
1. «teoria filozoficzna ujmująca rzeczywistość jako proces rozwijający się na zasadzie wyłaniania się i przezwyciężania przeciwieństw»
2. «metoda rozumowania i dyskusji polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez ujawnianie sprzeczności tkwiących w pojęciach i sądach»
3. «przeciwieństwa i sprzeczności właściwe jakiemuś zjawisku»

• dialektyczny • dialektycznie • dialektyk
materializm dialektyczny «w filozofii marksistowskiej: ogólna teoria ewolucji przyrody sformułowana w kategoriach dialektyki Hegla»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia