dali

Encyklopedia PWN

wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych 1775–83, rewolucja amerykańska,
konflikt zbrojny między Wielką Brytanią a jej 13 koloniami w Ameryce Północnej, zakończony uznaniem niepodległości Stanów Zjednoczonych.
wojna północna 1700–21, wielka wojna północna,
wojna toczona przeciw Szwecji przez Danię, Saksonię i Rosję, a od 1715 — także przez Hanower i Prusy.
system sposobów i metod planowego oddziaływania na poglądy, moralność, postawy narodu przeciwnika w celu spowodowania określonych zmian psychologicznych i ideologicznych, a przez to doprowadzenie do zmiany układu sił politycznych i osłabienia ideologicznego podstaw władzy w danym państwie.
wojna światowa I 1914–18, do 1939 zw. wielką wojną 1914–18,
zbrojny konflikt światowy,
seria wojen toczonych między cesarzami z rodu Habsburgów (Ferdynand II i Ferdynand III) i katolickimi książętami Rzeszy (Liga Katolicka), których popierały Hiszpania, południowe Niderlandy i (pod koniec wojny trzydziestoletniej) Dania a obozem protestanckim (Unia Protestancka) oraz jego sprzymierzeńcami: Francją, Szwecją, Holandią, Sabaudią i — okresowo — Danią.
wojny niemiecko-duńskie 1848–50 i 1864,
konflikty o księstwa Szlezwiku, Holsztyna i Lauenburga, połączone z Danią unią personalną, a zamieszkane w większości przez ludność niem.;
w węższym znaczeniu 2 wyprawy perskie na Grecję (490, 480–479 p.n.e.), w szerszym — epoka historyczna obejmująca 1. połowę V w. p.n.e. naznaczona serią konfliktów między światem greckim a imperium perskim.
wojny toczone przez Polskę i Wielkie Księstwo Litewskie w celu powstrzymania ekspansji terytorialnej zakonu krzyżackiego lub odzyskania utraconych ziem.
wojny toczone przez Polskę i Litwę z Moskwą (Rosją) od końca XV w. do XVII w. Wzrost siły wielkiego księstwa moskiewskiego, jaki nastąpił w XV w., a którego świadectwem było ostateczne zrzucenie zwierzchnictwa tatarskiego (1480), i głoszony przez władców moskiewskich program zjednoczenia wszystkich ziem ruskich pod zwierzchnictwem Moskwy (tzw. zbieranie ziem ruskich) doprowadziły do wojen moskiewsko-litewskich, do których następnie włączyła się także Polska; istotnym czynnikiem było również dążenie Rosji do uzyskania dostępu do morza.
wojny polsko-ruskie X–XIV w.,
wojny spowodowane wzajemnymi interwencjami dynastycznymi, zatargami granicznymi, a niekiedy także próbami opanowania całych dzielnic.
wojny polsko-szwedzkie 1563–1721,
wojny między Polską a Szwecją od połowy XVI w. do początku XVIII w. Przyczyną ich było dążenie Szwecji do opanowania południowo-wschodnich i południowych wybrzeży Morza Bałtyckiego, sprzeczne z interesami Polski w Inflantach i z jej próbami (od czasów Zygmunta II Augusta) prowadzenia własnej polityki morskiej (dominium maris Baltici); dodatkowym powodem wojen był konflikt dynastyczny.
wojny Rzeczpospolitej z Turcją toczone od końca XV w. do XVII w.
wokalizm
[łac. vocalis ‘głosowy’; ‘samogłoska’],
językozn. zasób samogłosek danego języka mających określone funkcje i pozostających w określonych stosunkach.
med. powiększenie tarczycy spowodowane działaniem różnych czynników;
park narodowy zał. 1960, o pow. 8133 ha, pod ochroną ścisłą 500 ha (2008), u ujścia Odry na wyspie Wolin, wraz z pasem wód przybrzeżnych Morza Bałtyckiego o szer. 1 mili mor.;
prawo swobody w decydowaniu o wyborze wyznawanej religii i publicznego manifestowania przekonań religijnych, zagwarantowane obywatelom danego państwa w konstytucji.
Wolszczan Aleksander, ur. 29 IV 1946, Szczecinek,
astronom;
wolumen
[łac.],
ekon. fizyczne rozmiary produkcji wyrażone w jednostkach naturalnych właściwych dla danego rodzaju produktu.
woluntaryzm
[łac. voluntas ‘wola’],
tendencja do akcentowania istnienia w psychice ludzkiej woli i traktowania jej jako motoru wszelkich ludzkich poczynań;
Woolf
[uulf]
(Adeline) Virginia Wymowa, ur. 25 I 1882, Londyn, zm. 28 III 1941, Rodmell (hrab. Sussex),
angielska pisarka i eseistka.

Ilustracje, multimedia

Tabele, zestawienia

Słownik języka polskiego PWN

okulary do dali «okulary przeznaczone do korygowania wad wzroku u krótkowidzów»
w dali, w oddali «daleko»
daćdawać
1. «przekazać komuś rzecz, którą się posiada lub rozporządza»
2. «podać komuś coś»
3. «użyczyć czegoś, udostępnić coś»
4. «udzielić czegoś»
5. «powierzyć komuś jakąś pracę, jakieś stanowisko»
6. «oddać coś do opracowania, naprawy itp.»
7. «zapłacić za coś»
8. «dostarczyć coś, przysporzyć czegoś»
9. «zorganizować coś»
10. «poświęcić, ofiarować»
11. «wystawić na scenie, wystąpić z czymś publicznie»
12. «dodać lub włożyć coś do czegoś»
13. «pozwolić na coś»
14. «wykonać coś»
15. pot. «skierować, umieścić kogoś gdzieś»
16. pot. «uderzyć kogoś»
17. pot. «o mrozie, deszczu: wystąpić z niezwykłą intensywnością»
18. wulg. «o kobiecie: odbyć stosunek płciowy»
dam «symbol jednostki miary dekametr»
dane
1. «fakty, liczby, na których można się oprzeć w wywodach»
2. «informacje przetwarzane przez komputer»
danie «potrawa podawana na stół»
dany «określony, taki, o którym mowa»
dań
1. daw. «dar, podarunek»
2. daw. «danina, haracz»
autodafe [wym. autodafe], auto da fé [wym. autodafe]
1. «wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję; też: publiczne wykonanie wyroku śmierci na heretyku»
2. «palenie ksiąg uznanych za heretyckie»
3. «publiczne napiętnowanie kogoś; też: publiczne pokajanie się lub wyznanie czegoś»
4. «samospalenie»
baza danych «zbiór informacji na jakiś temat przechowywanych i przetwarzanych przez komputer»
bezwzględna wartość danej liczby «dla liczby dodatniej: ta sama liczba, dla liczby ujemnej: liczba do niej przeciwna»
dać siędawać się
1. «pozwolić komuś pokonać się, oszukać itp., np. Z łatwością dał się wyprzedzić.»
2. «stać się możliwym do zrobienia, np. Zegarek da się jeszcze naprawić.»
dal I «przestrzeń ciągnąca się daleko»
dal II «symbol jednostki objętości dekalitr»
danie barowe «prosta, tania potrawa sprzedawana w barach»
danie firmowe «potrawa będąca specjalnością restauracji»
drugie danie «potrawy podawane w czasie obiadu po zupie»
nośnik danych, informacji «fizyczny ośrodek przeznaczony do przechowywania danych, np. w komputerze – dyski magnetyczne i optyczne»
pierwsze danie «zupa podawana w czasie obiadu jako pierwsza potrawa»
rejestrator danych «urządzenie do ciągłej rejestracji parametrów nawigacyjnych, stanu urządzeń i instalacji pokładowych, a także rozmów załogi statku powietrznego»
trzecia potęga danej liczby «sześcian liczby»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia