człowiekowate

Encyklopedia PWN

człowiekowate, hominidy, Hominidae,
jedna z rodzin rzędu ssaków naczelnych, kategoria systematyczna, którą w dawnym ujęciu tworzyły tylko formy Homo sapiens i ich bezpośredni przodkowie, różni od małp człekokształtnych;
antropogeneza
[gr. ánthrōpos ‘człowiek’, génesis ‘pochodzenie’],
filogeneza człowieka,
całokształt procesów ewolucyjnych, które doprowadziły przez długofalowe zmiany genetyczne do przekształcenia się form przedludzkich w formy człowieka współczesnego (Homo sapiens), którego historia rodowa (i rodziny człowiekowatych) jest ciągle przedmiotem badań i szerokich dyskusji naukowych.
człowiek, Homo sapiens,
istota żywa wyróżniająca się wśród innych najwyższym rozwojem psychiki i życia społecznego, jedyna posiadająca kulturę i zdolna do jej tworzenia, pod względem biologicznym gatunek człowiekowatych (Homo sapiens) żyjący od schyłku plejstocenu;
kenozoik
[gr. kainós ‘nowy’, zōḗ ‘życie’],
era kenozoiczna,
najmłodsza era (jednostka geochronologiczna) w geologicznej historii Ziemi, trwająca od ok. 65 mln lat temu do dziś; także eratem (jednostka chronostratygraficzna) obejmujący skały powstałe w tej erze.
allometria
[gr. állos ‘obcy’, ‘inny’, metréō ‘mierzę’],
biol. zmiana względnej wielkości narządu w stosunku do innego narządu lub do rozmiarów całego ciała, zachodząca bądź w procesie ontogenezy (allometria ontogenetyczna), bądź filogenezy (allometria filogenetyczna).
australopiteki, Australopithecus,
rodzaj plioceńskich i wczesnoplejstoceńskich hominidów z południa i wschodu Afryki, zaliczany do rodziny człowiekowatych.
Bielicki Tadeusz, ur. 28 III 1932, Warszawa,
antropolog;
gigantopitek, Gigantopithecus,
kopalny rodzaj hominoida z nadrodziny małp człekokształtnych, które nie odegrały zapewne żadnej istotnej roli w procesie antropogenezy;
używana niekiedy, spolszczona nazwa łac. → człowiekowatych.
używana niekiedy, spolszczona nazwa łacińska (Hominoidea) nadrodziny małp człekokształtnych, obejmująca gibony (gibon i siamang), orangowate (orangutan, szympans i goryl) i człowiekowate (australopiteki i człowiek).
Homo ergaster
[łac.],
gatunek z rodziny człowiekowatych, którego prawie kompletny szkielet został odkryty 1984 przez zespół R. Likeya w rejonie Nariokotome, na zachodnim brzegu jeziora Turkana w Kenii.
małpy wąskonose, małpy Starego Świata, Catarrhini,
podrząd ssaków z rzędu naczelnych, wg tradycyjnego podziału obejmuje rodziny: makakowate, gibony, małpy człekokształtne oraz wg niektórych systemów także człowiekowate;
część ucha zewnętrznego, występująca u większości ssaków;
naczelne, Primates,
rząd ssaków obejmujący małpiatki, małpy szerokonose oraz małpy wąskonose, do których należą człowiekowate i człowiek.
pierwszy okres (jednostka geochronologiczna) ery kenozoicznej, trwający od ok. 65 do 1,8 mln lat temu (według niektórych poglądów — do 2,5 mln lat temu); także system (jednostka chronostratygraficzna) obejmujący skały powstałe w tym okresie.
megantrop, Meganthropus paleojavanicus,
forma kopalna istoty człowiekowatej, znana z 2 fragmentów bardzo masywnych żuchw, odkrytych 1939–41 (G. Koenigswald) w Sangiran na Jawie;
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia