cynik

Encyklopedia PWN

Menedemos Cynik, Menédēmos, żył w III w. p.n.e.,
filozof gr. ze szkoły cyników (cynicy);
grecka starożytna szkoła filozoficzna, założona przez Anystenesa z Aten na przełomie V i IV w. p.n.e. i rozwijająca się w Grecji i Rzymie do IV w. n.e.;
Bion Borystenita, Bion z Borystenesu, gr. Bíōn, ur. ok. 325, zm. ok. 255 p.n.e.,
filozof grecki, cynik (cynicy);
Diogenes z Synopy, Diogénēs Synōpeús, ur. ok. 413, zm. 323 p.n.e.,
filozof grecki ze szkoły cyników.
apatia
[gr. apátheia < apathḗs ‘nie doznający’],
filoz. jedno z podstawowych pojęć etyki w filozofii greckiej, wprowadzone przez Akademię Platońską, oznaczające pozytywny stan duszy (heksis) wyzwolonej od afektów, niewzruszoność;
autonomia
[gr., ‘samorząd’],
filoz., socjol., teol. Autonomia to niezawisłość woli lub sumienia wykluczająca zależność od determinującego wpływu oddziałujących „z zewnątrz” (zatem heteronomicznych) czynników empirycznych, mających źródło w różnie ujmowanym prawodawstwie Bożym (teonomia) albo pochodzących od jakiegokolwiek autorytetu lub władcy (np. polityczna). W rozumieniu mocniejszym autonomia oznacza możliwość ustanawiania przez podmiot moralny własnych reguł postępowania, przeciwstawianych zarówno empirycznej heteronomii, jak i teonomii; jest traktowana jako centralna kategoria uzasadniająca próby budowania moralności bez etyki przez osoby odpowiedzialne, bo korzystające z autonomii (jak w koncepcjach „moralności ponowoczesnej”, np. u Z. Baumana). W ujęciu słabszym autonomia jest kojarzona nie tyle z wolą, co z sumieniem (lub rozumem praktycznym) podmiotu moralnego, który może samodzielnie ustalać reguły postępowania albo na zasadzie wolności, albo przez uzgodnienie przyrodzonych skłonności i niesprzecznych z nimi obowiązków, odkrywanych raczej niż konstytuowanych przez rozum praktyczny.
Metrokles z Maronei, Mētroklḗs, żył na przeł. IV i III w. p.n.e.,
filozof gr.; cynik;
anarchizm
[gr., ‘bezrząd’],
doktryna polityczna i ruch społeczny sprzeciwiające się wszelkiej władzy publicznej, postulujące likwidację państwa i zastąpienie go ustrojem bezpaństwowym, opartym na wolnych od jakiegokolwiek przymusu, samorzutnie powstających związkach producentów i konsumentów.
Antystenes z Aten, Antisthénēs, ur. ok. 436 p.n.e., zm. ok. 365 p.n.e.,
filozof grecki, założyciel szkoły cyników,
Ariston z Chios, Arístōn Cheíos, żył w III w. p.n.e.,
filozof grecki;
autarkia
[gr. autárkeia ‘samowystarczalność’, ‘niezależność’, ‘wolność wewnętrzna’],
pogląd etyczny prezentowany w starożytności przez cyników i stoików, wyrażający dążenie do szczęścia na drodze uniezależnienia się od świata zewnętrznego;
Byron
[bạırən]
George Gordon Wymowa, lord, ur. 22 I 1788, Londyn, zm. 19 IV 1824, Missolungi (Grecja),
poeta angielski, jeden z głównych twórców europejskiego romantyzmu.
cynizm
[gr.],
filozofia cyników; także postawa życiowa polegająca na nieuznawaniu powszechnie przyjętych w danej społeczności wartości i na lekceważeniu uznanych instytucji społecznych, autorytetów i zachowań;
diatryba
[łac. < gr. diatribḗ ‘rozrywka’, ‘strata czasu’],
swobodny dialog, głównie na tematy etyczne, uprawiany w filozoficznych szkołach stoików i cyników.
etyka
[gr. tá ēthiká ‘traktat o obyczajach’ < ḗthos ‘obyczaj’, ‘charakter’],
termin użyty w IV w. p.n.e. przez Arystotelesa w tytule dzieła Etyka nikomachejska na oznaczenie opisowo-krytycznego studium tego, co dotyczy etosu jako ludzkiego charakteru, obyczaju, tj. utrwalonego sposobu zachowania się w środowisku życia, zamieszkania;
poglądy filozoficzne występujące od II w., ukształtowane pod intelektualnym wpływem wiary chrześcijańskiej, lub rodzaj filozofii zakładający niesprzeczność między racjonalnym porządkiem wiedzy a prawdami objawienia chrześcijańskiego;
gimnazjon, gr. gymnásion, łac. gymnasium,
instytucja gr. polis;
Lec Stanisław Jerzy, pierwotnie S.J. de Tusch-Letz, ur. 6 III 1909, Lwów, zm. 7 V 1966, Warszawa,
poeta, satyryk, jeden z najwybitniejszych aforystów XX w.
Menippos, żył w 1. poł. III w. p.n.e.,
gr. satyryk i filozof cynik, pochodzący z Gadary w Syrii;
sofiści
[gr. sophistaí, od sophós ‘biegły’, ‘doświadczony’, ‘mądry’],
początkowo określenie tych, którzy wyróżniali się wiedzą lub wybitnymi zdolnościami (np. siedmiu mędrców); od połowy V w. p.n.e. nazwa ta objęła wędrownych nauczycieli, którzy za wysoką opłatą przygotowywali do życia publicznego i kariery politycznej;

Słownik języka polskiego PWN

cynizm
1. «lekceważące odnoszenie się do ogólnie uznawanych autorytetów i zasad etycznych»
2. «zespół poglądów greckiej szkoły filozoficznej Antystenesa»

• cyniczny • cynicznie • cynik • cynicki
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia