behawioralny

Encyklopedia PWN

powstała w latach 70. XX w. zool. dyscyplina behawioralna z pogranicza ekologii i etologii zwierząt, która bada funkcjonalne aspekty zachowania, tzn. sposoby zachowania się, które zwierzęta wykorzystują w swych związkach ze środowiskiem nieożywionym i pozaspoł. ożywionym (biocenotycznym).
zool. zespoły ruchów i zachowań towarzyszące zwykle jakiemuś zdarzeniu społ. i przebiegające wg niezmiennego planu, wykonywane z utrzymaniem i zaakcentowaniem pewnych form, co nadaje działaniom znamię ostentacji, a często też namaszczenia i powagi.
biol. zachowania się różnych spokrewnionych gat. zwierząt (także człowieka) mające podobne podłoże ewolucyjne.
analogie behawioralne, analogiczne zachowania się,
biol. podobne pod względem morfologii (przebiegu) zachowania się różnych, nie spokrewnionych ewolucyjnie gat. zwierząt (ewentualnie człowieka)
kierunek w psychologii XX w., → behawioryzm.
biol. genetycznie zaprogramowany zbiór reguł określających, które z taktyk alternatywnych i z jakim prawdopodobieństwem będą realizowane przez osobnika danego gatunku we wszystkich sytuacjach, w jakich znajdzie się w ciągu życia.
psychol. metoda psychoterapeutyczna, odwołująca się do zasad behawioryzmu, a zwłaszcza do teorii uczenia się, zmierzająca poprzez stosowanie wzmocnień pozytywnych (nagród) i negatywnych (kar) do zastąpienia uprzednio wyuczonych reakcji, będących przyczyną nieprzystosowania, reakcjami adekwatnymi umożliwiającymi poprawne funkcjonowanie społeczne.
specjacja
[ang. < łac.],
biol. proces powstawania nowych gatunków biologicznych, a w konsekwencji nowych linii ewolucyjnych;
zool. jedno z podstawowych pojęć w naukach behawioralnych, np. etologia, psychologia zwierząt, ekologia behawioralna i socjobiologia, behawioryzm, a także ważne pojęcie w psychologii;
Skinner Burrhus Frederic Wymowa, ur. 20 III 1904, Susquehanna (stan Nowy Jork), zm. 18 VIII 1990, Cambridge (stan Massachusetts),
amer. psycholog i filozof, wybitny przedstawiciel behawioryzmu.
socjobiologia
[łac.-gr.],
biol. jedna z biol. nauk behawioralnych, zajmująca się ukształtowanymi ewolucyjnie podstawami społ. zachowania się zwierząt, a także ludzi;
zool. powtarzające się identyczne lub prawie identyczne zespoły ruchów zwierząt;
aberrantne zachowanie się zwierząt, anomalie behawioralne zwierząt,
biol. odchylenia od normy w zachowaniu się zwierząt;
adaptacja
[łac.],
przystosowanie,
biol. zjawisko przystosowania się organizmów do wykonywanych funkcji życiowych, wyrażające się w specyficznych właściwościach procesów metabolicznych, cech anatomicznych oraz czynności fizjologicznych i behawioralnych w zmienionych warunkach środowiska.
altruizm
[łac. alter ‘drugi’],
biol. termin odnoszony do wszelkich zachowań (reakcji) behawioralnych lub fizjologicznych mających cechy „poświęcenia”, utrwalonych genetycznie w procesie ewolucyjnym w wyniku selektywnego działania doboru naturalnego;
behawioryzm
[ang. behaviour ‘zachowanie się’],
kierunek w psychologii, który powstał na początku XX w. i stanowił aż do połowy lat 70. jeden z podstawowych paradygmatów tzw. psychologii akademickiej; zwanej też teorią zachowania, teorią bodźca–reakcji lub teorią s–r (ang. stimulusreaction).
zwierzęta o niskiej przemianie materii (tzw. bradymetaboliczne);
ekologia
[gr. oíkos ‘mieszkanie’, ‘gospodarstwo’, ‘środowisko’, lógos ‘słowo’, ‘umysł’, ‘rozprawa’, ‘wiedza’],
nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody na różnych poziomach organizacji, ekonomika przyrody;
biol. zjawiska zarówno morfologiczne (np. szata godowa), jak i fizjologiczne (np. feromony) oraz behawioralne, bezpośrednio związane z rozmnażaniem się, służące przyciąganiu się osobników przeciwnej płci;

Materiały dodatkowe

Słownik języka polskiego PWN

behawior [wym. bihewior, behawior] psych. «każda dająca się zaobserwować reakcja zwierzęcia lub człowieka na bodźce płynące z otoczenia»
• behawioralny
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia