Sam

Encyklopedia

Sam Neua, Sam Nya,
m. w Laosie, w G. Annamskich, nad rz. Sam;
Wuj Sam, ang. Uncle Sam Wymowa,
przezwisko oraz postać symbolizujące Stany Zjedn.;
Eyde
[ẹıdə]
Sam, ur. 1866, zm. 1940,
inżynier norweski;
Francis
[frạ̈nsıs]
Sam Wymowa, ur. 25 VI 1923, San Mateo, zm. 4 XI 1994, Santa Monica,
amer. malarz i grafik.
Houston
[hjụ:stən]
Sam, ur. 2 III 1793, stan Wirginia, zm. 26 VII 1863, Huntsville (stan Teksas),
amer. polityk, prawnik, generał;
Kim Jōng Sam, ur. 20 XII 1927, wyspa Kodze-do k. Pusan, zm. 22 XI 2015, Seul,
polityk południowokoreański;
Nujoma Samuel (Sam) Shafilshuna, ur. 3 V 1929, Owamboland (Afryka Pd.-Zach., ob. Namibia),
polityk namibijski, z ludu Owambo; jeden z twórców i przywódców ruchu wyzwoleńczego w Namibii;
Peckinpah
[pẹkınpa:]
Sam (Samuel), ur. 21 II 1925, Fresno (stan Kalifornia), zm. 28 XII 1984, Inglewood (tamże),
amer. reżyser filmowy;
Shepard
[szẹpərd]
Sam, właśc. Samuel Shepard Rogers, ur. 5 XI 1943, Fort Sheridan (stan Illinois), zm. 27 VII 2017, Midway,
amerykański dramatopisarz i aktor;
rz., lewy dopływ Warty, płynie na Pojezierzu Poznańskim, w woj. wielkopol.;
m. w północnej Hiszpanii (region Asturia), w G. Kantabryjskich, na południowy wschód od miasta Oviedo;
Barudi, Al- Mahmud Sami, Mahmūd Sāmī al-Bārūdī, ur. 6 XI 1839, Dongola, zm. 1904, Kair,
arabski poeta i działacz polit. z Egiptu;
Chalupka Samo Wymowa, ur. 27 II 1812, Horná Lehota k. Bańskiej Bystrzycy, zm. 19 V 1883, tamże,
brat Jána, słowacki poeta romantyczny;
Czambel Samo, ur. 1 IX 1850, Slovenská L’upča k. Bańskiej Bystrzycy, zm. 18 XII 1909, Csillaghegy (obecnie w Budapeszcie),
filolog słowacki, badacz historii i dialektów języka słowackiego;
Frashëri Sami, ur. 1 VI 1850, Frashër (pd. Albania), zm. 18 VI 1904, Stambuł,
brat Naima, pisarz albański, tworzący gł. w języku tureckim;
Hroboň Samo Bohdan, ur. 24 VIII 1820, Liptovská Sielnica, zm. 30 VII 1894, tamże,
słowacki poeta romantyczny;
poznaj samego siebie, gr. gnothi seauton, łac. nosce te ipsum,
maksyma pochodząca od siedmiu mędrców starożytnej Grecji, wyryta na frontonie świątyni Apollina w Delfach, spopularyzowana przez Sokratesa;
rzecz sama w sobie, niem. Ding an sich, gr. noumenon,
filoz. pojęcie z zakresu teorii poznania, występujące w filozofii I. Kanta — rzeczywisty, ale niepoznawalny przedmiot (noumen, czyli to, czego istnienia umysł domniemywa), istniejący poza świadomością (niepoznawalny empirycznie), przejawiający się przez zjawiska (fenomen) i stanowiący źródło wrażeń.
Tomasz z Akwinu, Akwinata, Doktor Anielski, święty, ur. 1224 lub 1225, Roccasecca k. Neapolu, zm. 7 III 1274, Fossanova,
teolog i filozof, twórca tomizmu.
Platon, właśc. Arystokles, gr. Plátōn, Aristoklḗs, łac. Plato, Aristocles, ur. ok. 427, prawdopodobnie w Atenach (wg niektórych świadectw na wyspie Eginie), zm. 347 p.n.e., Ateny,
jeden z najsłynniejszych filozofów starożytnych Grecji; uczeń Sokratesa i nauczyciel Arystotelesa, założyciel Akademii Platońskiej.

Słownik języka polskiego

sam na sam I «tylko we dwoje, bez świadków»
sam na sam II «spotkanie dwóch osób bez świadków, na osobności»
sam I
1. «zaimek wskazujący, że dana osoba wykonuje jakąś czynność samodzielnie lub z własnej woli albo że pozostaje bez towarzystwa lub bez opieki, np. Sam posprzątał. Zawsze podróżuje sam.»
2. «zaimek odnoszony do osoby wykonującej pewną czynność i wskazujący, że ważne jest to, że właśnie ta osoba ją wykonuje, np. Nie uwierzy, póki sam nie zobaczy.»
3. «zaimek uwydatniający czyjąś szczególną rangę, np. Sam generał do nas przyjechał.»
4. «zaimek odnoszony do osoby lub rzeczy, o której wcześniej była mowa, zwykle przeciwstawianej komuś lub czemuś, np. Sam pomysł jest dobry, ale jego realizacja budzi zastrzeżenia.»
5. «zaimek podkreślający, że coś dotyczy tylko osób lub rzeczy nim oznaczonych i niczego więcej, np. Spotykały ją same nieszczęścia.»
6. «zaimek wskazujący, że coś się dzieje samoczynnie, bez niczyjego udziału, np. Włosy same jej się kręcą.»
7. «zaimek podkreślający, że coś stanowi wystarczającą przyczynę, rację czegoś, np. Uszczęśliwił go sam jej widok.»
8. «zaimek uściślający relacje przestrzenne lub czasowe, np. Pracował do samej północy. Stanął nad samym urwiskiem.»

• samiutki, samiuteńki
sam II «sklep samoobsługowy»
samo-
1. «pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wykonanie lub na funkcjonowanie czegoś bez czyjejś, jakiejś pomocy, np. samoczynny, samowyzwalacz»
2. «pierwszy człon wyrazów złożonych określający kierunek czyjegoś działania na samego siebie, np. samolubstwo, samokrytyka»
rzecz sama w sobie «według tradycyjnej metafizyki: rzeczywisty, ale niepoznawalny przedmiot, istniejący poza świadomością, przejawiający się przez zjawiska i stanowiący źródło wrażeń»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia