Człowiek

Encyklopedia PWN

Tomasz z Akwinu, Akwinata, Doktor Anielski, święty, ur. 1224 lub 1225, Roccasecca k. Neapolu, zm. 7 III 1274, Fossanova,
teolog i filozof, twórca tomizmu.
Heidegger
[hạidr]
Martin Wymowa, ur. 26 IX 1889, Messkirch (Badenia), zm. 26 V 1976, Fryburg Bryzgowijski,
filozof niemiecki.
filoz., religiozn. uczucie skierowane do osoby (miłość: Boga, bliźniego, oblubieńcza, rodzicielska, braterska) lub przedmiotu (miłość ojczyzny), wyrażające się w pragnieniu dla nich dobra (i czynienia go), szczęścia i zachowania ich istnienia.
Plotyn, Plōtínos, ur. 204 lub 205, prawdopodobnie Lykon polis (ob. Asjut), zm. 270, Rzym,
filozof grecki, twórca neoplatonizmu.
autonomia
[gr., ‘samorząd’],
filoz., socjol., teol. Autonomia to niezawisłość woli lub sumienia wykluczająca zależność od determinującego wpływu oddziałujących „z zewnątrz” (zatem heteronomicznych) czynników empirycznych, mających źródło w różnie ujmowanym prawodawstwie Bożym (teonomia) albo pochodzących od jakiegokolwiek autorytetu lub władcy (np. polityczna). W rozumieniu mocniejszym autonomia oznacza możliwość ustanawiania przez podmiot moralny własnych reguł postępowania, przeciwstawianych zarówno empirycznej heteronomii, jak i teonomii; jest traktowana jako centralna kategoria uzasadniająca próby budowania moralności bez etyki przez osoby odpowiedzialne, bo korzystające z autonomii (jak w koncepcjach „moralności ponowoczesnej”, np. u Z. Baumana). W ujęciu słabszym autonomia jest kojarzona nie tyle z wolą, co z sumieniem (lub rozumem praktycznym) podmiotu moralnego, który może samodzielnie ustalać reguły postępowania albo na zasadzie wolności, albo przez uzgodnienie przyrodzonych skłonności i niesprzecznych z nimi obowiązków, odkrywanych raczej niż konstytuowanych przez rozum praktyczny.
stan psychiczny wynikający z doświadczenia obecności świętości (sacrum).
Fromm Erich Wymowa, ur. 23 III 1900, Frankfurt n. Menem, zm. 18 III 1980, m. Meksyk,
psycholog i filozof, współtwórca psychoanalizy społecznej.
Hildegarda z Bingen, Sybilla znad Renu, święta, ur. 1098, Bermersheim (Hesja), zm. 17 IX 1179, Ruppertsberg k. Bingen,
średniowieczna mistyczka, wizjonerka, lekarka, benedyktynka, zwana Nadreńską Sybillą; Doktor Kościoła (2012).
Jezus Chrystus
[gr. Iēsoús < hebr. Yě(hô)šû‘a ‘Jahwe zbawieniem’, skrócone do Yěšû‘],
Jezus z Nazaretu, ur. między 8 a 7 r. p.n.e., zm. 7 IV 30(?) r. n.e.,
założyciel i centralna postać chrześcijaństwa, które uważa go zarazem za człowieka i wcielonego Syna Bożego.
psychol. pojęcie definiowane niejednolicie, najczęściej rozumiane bądź jako zbiór względnie stałych dla danej jednostki właściwości (cech) psychicznych, warunkujących stałość jej zachowania się i postaw, bądź jako zespół warunków wewn., wyznaczający organizację zachowania się człowieka, jego psychiczną tożsamość, kierunki i sposoby przystosowania się do otoczenia i jego przekształcania;
Platon, właśc. Arystokles, gr. Plátōn, Aristoklḗs, łac. Plato, Aristocles, ur. ok. 427, prawdopodobnie w Atenach (wg niektórych świadectw na wyspie Eginie), zm. 347 p.n.e., Ateny,
jeden z najsłynniejszych filozofów starożytnych Grecji; uczeń Sokratesa i nauczyciel Arystotelesa, założyciel Akademii Platońskiej.
Augustyn, Augustyn z Hippony, Augustyn Aureliusz, łac. Aurelius Augustinus, święty, ur. 13 XI 354, Tagasta, Numidia (ob. Suk Ahras, Algieria), zm. 28 VIII 430, Hippo Regius (Hippona, ob. Labda k. Annaby, Algieria),
najznamienitszy Ojciec Kościoła i jeden z czterech wielkich Doktorów Kościoła zachodniego, główny autorytet filozofii i teologii zachodniej do XIII wieku.
Eriugena Jan Szkot, Jerugena, Scottigena, Scottus, ur. 1. poł. IX w., Irlandia (zw. wówczas Scotia Maior), zm. ok. 877, Francja,
filozof i teolog.
Hobbes
[hobz]
Thomas Wymowa, ur. 5 IV 1588, Malmesbury, zm. 4 XII 1679, Hardwick,
angielski filozof i myśliciel polityczny.
zjawisko różnorodnie definiowane i opisywane z wielu perspektyw, najczęściej jako relacja człowieka do sacrum.
antropologia
[gr. ánthrōpos ‘człowiek’, lógos ‘myśl’, ‘słowo’],
dyscyplina naukowa zajmująca się holistycznym opisem człowieka zarówno jako gatunku biologicznego, jak i twórcy kultury.
Jung Carl Gustav, ur. 26 VII 1875, Kesswil, zm. 6 VI 1961, Küsnacht,
psychiatra szwajcarski, współtwórca „psychologii głębi”.
demogr. ogół mieszkańców określonego terytorium, np. państwa, lub wszystkich krajów świata; podstawowa kategoria demografii.
stosunek zależności, w którym jednostka stanowi własność innego człowieka lub instytucji (świątyni, państwa); źródła niewolników: jeńcy i brańcy, sprzedaż i samosprzedaż, niewola za długi, potomstwo niewolników.

Słownik języka polskiego PWN

biały człowiek «człowiek o białej skórze, w odróżnieniu np. od człowieka czarnoskórego lub o skórze żółtej»
człowiek I
1. «istota żywa wyróżniająca się najwyższym stopniem rozwoju psychiki i życia społecznego»
2. «reprezentant najlepszych cech ludzkich»
3. «osoba dorosła»
4. pot. «pracownik fizyczny»

• człowieczy • człowieczysko
człowiek II pot. «w funkcji zaimka osobowego: ja, lub w funkcji zaimków nieokreślonych: ktoś, ktokolwiek»
człowiek jaskiniowy, pierwotny «człowiek z okresu przedhistorycznego»
człowiek za burtą «hasło alarmowe na łodzi, statku wzywające do ratowania tonącego»
ludzie forma liczby mnogiej rzeczownika człowiek.
ekologia człowieka «dyscyplina naukowa badająca korzystny i szkodliwy wpływ środowiska na człowieka»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia