plemnik, spermatozoid, biol. męska gameta, komórka rozrodcza (płciowa): roślin, grzybów (w różnych grupach nazywana anterozoidem, spermatozoidem, lub komórką plemnikową), oraz zwierząt, zapładniająca komórkę jajową;

chemokineza [gr.], biol. ruch swobodnie poruszających się drobnych organizmów, a także wolnych komórek, pod wpływem prostego bodźca chem. w środowisku;

gynogamony [gr.], biol. substancje wyodrębnione z fertylizyny;

androspory [gr.], ruchliwe komórki glonów podobne do plemników, tworzące kilkukomórkowe nici męskie, zw. karłowatymi samczykami, wytwarzające właściwe plemniki;

nasienie, sperma, zool. u zwierząt i człowieka płynna wydzielina męskich gruczołów płciowych dodatkowych (opuszkowo-cewkowego, krokowego, pęcherzyków nasiennych) wraz z plemnikami;

spermatogeneza [gr. spérma ‘nasienie’, génesis ‘pochodzenie’], proces powstawania plemników u człowieka i zwierząt;

akrosom [gr.], ciało szczytowe, przednia część główki plemnika pokrywająca w formie czapeczki jądro komórkowe;

antyfertylizyny, biol. termin o znaczeniu hist., specyficzne substancje współdziałające w procesie zapłodnienia;

bank komórek i tkanek, biol. wyspecjalizowane ośrodki, w których w niskiej temperaturze są przechowywane żywe komórki, tkanki i narządy (zamrażane w specjalnej pożywce i przechowywane w temp. −190°C w ciekłym azocie) do badań nauk., np. plemniki, zarodki ssaków.

gamony [gr.], substancje wydzielane przez komórki jajowe (gynogamon I i II) i plemniki (androgamon I i II), ułatwiające i kontrolujące zapłodnienie u zwierząt;

gonady [gr.], gruczoły płciowe, gruczoły rozrodcze, narządy rozrodcze człowieka i zwierząt: jajniki — produkujące jaja, oraz jądra — wytwarzające plemniki.

jądro, gruczoł nasienny, anat. gruczoł rozrodczy (płciowy) męski;

Leeuwenhoek [ḷ:uənhuk] Antonie van , ur. 24 X 1632, Delft, zm. 26(?) VIII 1723, tamże, przyrodnik holenderski;