Europa. Warunki naturalne. Ukształtowanie powierzchni
 
Encyklopedia
Europa. Warunki naturalne. Ukształtowanie powierzchni.
Najbardziej rozczłonkowana część świata; długośc linii brzegowej (bez wysp) ok. 38 tysięcy km; półwyspy stanowią ok. 25% powierzchni (największe: Skandynawski, Iberyjski, Bałkański, Apeniński, Kolski, Jutlandzki, Krymski, Bretoński), wyspy ponad 7,0% (Wielka Brytania, Islandia, Irlandia, Wyspa Północna Nowej Ziemi, Spitsbergen, Wyspa Południowa Nowej Ziemi, Sycylia, Sardynia, Korsyka, Kreta); średnia wysokość 292 m; najwyższy szczyt Mont Blanc, 4807 m; najniższy punkt na wybrzeżu Morza Kaspijskiego — 28 m p.p.m. (1995); blisko 74% powierzchni leży poniżej 300 m, tylko nieco ponad 5% powyżej 1000 m. We wschodniej części Nizina Wschodnioeuropejska — jeden z największych obszarów nizinnych Ziemi; ponadto niziny występują w strefie przybrzeżnej w zachodniej i środkowej Europy oraz przedgórskich obniżeniach (Nizina Padańska, Nizina Środkowodunajska). Formy terenu nizin Europy Środkowej i Wschodniej są związane ze zlodowaceniami plejstoceńskimi, które kilkakrotnie objęły dużą część Europy (faliste równiny moreny dennej, wały moren czołowych, kemy, ozy, liczne jeziora); największy zasięg miało zlodowacenie skandynawskie, którego lądolód w swym maksymalnym stadium pokrył prawie całe Wyspy Brytyjskie, Morze Północne i oparł się o Średniogórze Niemieckie, Sudety, Karpaty Zachodnie, a we wschodniej Europy dotarł potężnym lobem do doliny środkowego Donu. Góry średniej wysokości i wyżyny rozciągają się w 3 strefach: na północy silnie przekształcone przez zlodowacenia Góry Skandynawskie i góry Szkocji; na wschodzie Ural; na zachodzie i w części środkowej Meseta Iberyjska, Masyw Centralny, Wogezy, Ardeny, Reńskie Góry Łupkowe, Harz, Masyw Czeski, Góry Świętokrzyskie. System młodych, wysokich gór rozciąga się w południowej i częściowo w środkowej Europy: Góry Betyckie, Pireneje, Alpy, Apeniny, Góry Dynarskie, Bałkany i Karpaty. Czynne współcześnie wulkany występują na Islandii, Półwyspie Apenińskim, Sycylii i Wyspach Liparyjskich; wygasłe wulkany trzeciorzędowe skupiają się m.in. w Masywie Centralnym, Apeninach i Sudetach.
Ilustracje
Połonina Krasna, szczyt Klimowej — Beskidy Połonińskie (Ukraina)
Bretania, skaliste wybrzeże przylądka Fréhel
Gran Paradiso Park Narodowy
Fiord, wybrzeże Lysefjorden
Mont Blanc,
Puy de Sancy,
Sognefjorden,
Karkonosze, widok ze Śnieżnych Kotłów na Wielki Szyszak.
Bieszczady, widok na Wielką Rawkę.
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia