Eleusa
 
Encyklopedia
Eleusa
[gr., ‘miłosierna’],
ros. Umilenije,
w ikonografii wschodniochrześcijańskiej typ wizerunków maryjnych;
ukazuje Matkę Bożą trzymającą w ramionach młodzieńczego Chrystusa, który obejmuje ją za szyję i przytula twarz do jej policzka; typ ikonograficzny E. powstał w kręgu sztuki koptyjskiej i kapadockiej, zapewne w wyniku ewolucji wyobrażenia Hodegetrii; w Bizancjum rozwijał się od X w., był popularny zwłaszcza od XII w.; wyraża matczyną czułość, serdeczność i miłość Bogurodzicy, jej boleść nad przyszłą męką Chrystusa; wśród licznych wariantów tego przedstawienia najbardziej znana jest ikona Matki Boskiej Włodzimierskiej, uznawanej za patronkę i orędowniczkę Rusi Moskiewskiej (obecnie w Galerii Tretiakowskiej w Moskwie).
Ilustracje
Eleusa, ikona Matki Bożej Gudohajskiej, XIV w. fot. P. Jamski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN

Spis tematów hasła

Powiązane hasła

Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia