Armia Czerwona
 
Encyklopedia
Armia Czerwona,
potoczne określenie sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR;
Armia Czerwona utworzona w styczniu 1918 jako armia rewolucyjna oparta na zaciągu ochotniczym „świadomych proletariuszy”, z dowódcami obieralnymi, bez stopni i rang. Jako armia masowa, oparta na planowej rekrutacji, zbud. w toku wojny domowej pod kierownictwem L.Trockiego (komisarz lud. spraw wojsk.); dowodzona pod nadzorem komisarzy polit. (politrucy) przez przymusowo zmobilizowanych byłych oficerów carskiej armii (tzw. wojenspece); w toku wojny domowej wcielono do niej oddziały partyzanckie działające pod komendą samozwańczych watażków, którzy przyłączyli się do bolszewików. Po wojnie domowej zredukowana, oparta na mieszanej strukturze: armia skoszarowana i terytorialne formacje milicyjne. W 1935 wprowadzono służbę zaw. i stopnie wojsk. wg rang (w tym marszałków), 1937 — korpus politruków (istniał do 1940). Osłabiona represjami stalinowskimi 1937–39 (procesy m.in. M.Tuchaczewskiego oraz rozstrzelanie wszystkich dowódców, od szczebla dowódców dywizji począwszy). Powszechny obowiązek służby wojsk. od 1 IX 1939. Podczas wojny z Niemcami (po wprowadzeniu 1942 stopni i dystynkcji wojsk. z armii carskiej), osiągnęła stan 9,4 mln (1944); za cenę ogromnych strat walnie przyczyniła się do pokonania III Rzeszy; po zakończeniu wojny zdemobilizowana do 2,8 mln. Po 1945 jej wydzielone siły stacjonowały w Niemczech i Austrii jako okupacyjne, w innych rejonach jako bezpośrednie odwody, ochrona łączności i w celu utrzymania państw sowieckiej strefy wpływów (m.in. Polski) w zależności od ZSRR. W 1955–89 podstawa sił zbrojnych Układu Warszawskiego; używana m.in. do tłumienia ruchów narodowych (1956 Węgry, 1968 Czechosłowacja, 1979–89 Afganistan).
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia