Łysa Góra
 
Encyklopedia
Łysa Góra, Święty Krzyż, dawniej Łysiec,
wzniesienie na wschodnim krańcu Łysogór, w pobliżu Nowej Słupi, w rezerwacie ścisłym Świętokrzyskiego Parku Narodowym;
wys. 595 m; na północnym stoku rumowiska kwarcytów kambryjskich (gołoborza), na południowym — las bukowo-jodłowy; stacja telew.-przekaźnikowa.
Historia. W VIII–X w. na Ł.G. jeden z największych w środkowej Polsce ośrodek kultu pogańskiego (zachowana pozostałość kam. wałów); w 1. poł. XII w. założono tu opactwo (kościół i klasztor) Benedyktynów (ob. Oblatów), od XIV w. nazywany Świętym Krzyżem.
Zabytki. Barokowo-klasycystyczny kościół (1781–89, z rom. pozostałościami z XII w.), późnogotycki klasztor (ok. poł. XV w., przebudowa 1. poł. XVII w.), kaplica Oleśnickich (1611–20, rokokowo-klasycyst. polichromia 1782), klasycystyczna dzwonnica i późnobarok. brama (koniec XVIII w.).
Ilustracje
Św. Krzyż, klasztor i kościół Benedyktynów fot. M. Kowalewski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
Przeglądaj encyklopedię