Wenezuela. Warunki naturalne
Wenezuela. Warunki naturalne. Na obszarze Wenezueli wyróżnia się 3 gł. regiony fizycznogeogr.: Wyż. Gujańską, Niz. Orinoko oraz obszar andyjski; wenezuelska część Wyż. Gujańskiej, zajmująca południową i południowo-wschodnią Wenezuelę, wznosi się do 3014 m (Pico da Neblina — najwyższy szczyt wyżyny) przy granicy z Brazylią; rozległa i równinna, miejscami zabagniona Niz. Orinoko, zajmująca środkową część kraju, jest pocięta gęstą siecią rzek; aktywny sejsmicznie region Andów w północnej i północno-zachodniej Wenezueli obejmuje pasma G. Karaibskich: Cordillera de Mérida z najwyższym szczytem kraju Bolívar (4981 m) i niższe pasmo — Serra de Perijá (wys. do 3750 m), rozciągające się wzdłuż granicy z Kolumbią, z położonym między nimi obszernym tektonicznym zapadliskiem śródgórskim zajętym częściowo przez jez. Maracaibo i Zat. Wenezuelską; na północy rozciąga się niskie pasmo nadbrzeżne Cordillera de la Costa. Linia brzegowa jest dobrze rozwinięta, liczne zatoki (Wenezuelska, Triste, Cariaco, Paria), półwyspy (południowa część płw. Guajira, Paraguaná, Araya, Paria) i wyspy. Klimat na południu i wschodzie (na Wyż. Gujańskiej) równikowy wilgotny, na pozostałych obszarach podrównikowy wilgotny, w górach zróżnicowany — podrównikowy suchy na północnym wschodzie i podrównikowy wilgotny na wschodnich stokach Cordillera de Mérida; roczna suma opadów wynosi od 200–300 mm na północnym zachodzie i w wąskim pasie nadbrzeżnym, 800–1400 mm na Niz. Orinoko, do 2000 mm na Wyż. Gujańskiej i 3000 mm w Cordillera de Mérida i na południowych krańcach Wenezueli; pora deszczowa trwa od kwietnia–maja do października–listopada, na południu kraju opady całoroczne; średnia roczna temperatura powietrza na wybrzeżu wynosi 24–28°C, w południowej części Wenezueli — 24–26°C. Rzeki należą do zlewiska O. Atlantyckiego; gł. system tworzy Orinoko z licznymi dopływami (największe: Caura, Caroní, Meta, Arauca, Apure) i obszerną deltą przy ujściu; na południu Orinoko jest połączona przez swój l. dopływ Casiquiare z rz. Negro, l. dopływem Amazonki, dzięki zjawisku bifurkacji w korycie Casiquiare; do M. Karaibskiego i jez. Maracaibo uchodzą liczne, na ogół krótkie rzeki; liczne progi i wodospady, zwłaszcza w dorzeczu Orinoko, gdzie na rz. Churún (dopływ Caroní) znajduje się najwyższy wodospad na Ziemi Salto Angel (1054 m); liczne jeziora, zwłaszcza na północy. Szata roślinna bardzo urozmaicona; 32,5% pow. kraju zajmują lasy — wilgotne, wiecznie zielone lasy równikowe, lasy częściowo zrzucające liście lub bezlistne w porze suchej oraz wiecznie zielone lasy liściaste i iglaste; na pozostałym obszarze występują sawanny i roślinność trawiasta (llanos) oraz roślinność kserofilna, półpustynna i trawiasta wysokogórska; na wybrzeżu miejscami namorzyny (mangrowe). Obecnie ponad 17% pow. kraju jest objęte ochroną, w tym 43 parki nar. (2004).
Spis treści
- Wenezuela
- Warunki naturalne
- Ludność
- Gospodarka
- Ustrój polityczny
- Partie polityczne
- Nauka
- Historia
- Literatura
- Sztuka
- Polonia i Polacy
