ontogeneza [gr. on, óntos ‘byt’, ‘będące’, ‘istniejące’, génesis ‘pochodzenie’], biol. rozwój osobniczy, przemiany anatomiczne i fizjologiczne od chwili powstania nowego osobnika w procesie rozmnażania aż do jego śmierci; u organizmów rozmnażających się płciowo początek ontogenezy wyznacza połączenie się komórek płciowych, u rozmnażających się wegetatywnie precyzyjne określenie początku nie jest możliwe; ontogeneza obejmuje rozwój zarodkowy i pozarodkowy do rozpoczęcia rozrodu, okres dojrzałości i starzenia się; w przypadku organizmów, u których zachodzi przemiana pokoleń, przebieg ontogenezy jest odmienny w poszczególnych pokoleniach i prowadzi do rozwinięcia odmiennych form dojrzałych o różnych sposobach rozmnażania.