zamek

Encyklopedia

zamek, zamek broni,
wojsk. mechanizm broni palnej (część lub zespół współpracujących ze sobą części) służący do zamykania na czas strzału i otwierania po wystrzale tylnej (wlotowej) części lufy;
arch. warowna budowla mieszkalna, przeważnie murowana, stanowiąca zwykle kompleks architektoniczny złożony z jednego lub dwóch pierścieni murów zwieńczonych blankami, z basztami w narożach i wieżą bramną, często z barbakanem i zwodzonym mostem nad fosą;
techn.:
zespół zamkowy przy pl. Zamkowym w Warszawie;
zamek wzniesiony w połowie XIV w., fundacji Kazimierza III Wielkiego;
zamek błyskawiczny, ekler, pot. suwak,
zespół złożony z 2 rzędów odpowiednio ukształtowanych ząbków (metalowych lub z tworzywa sztucznego), łączonych i rozłączanych przez przesuwanie specjalnego suwaka (z.b. mogą być 1- lub 2-suwakowe);
muzeum hist. i rezydencjalne znajdujące się w dawnej siedzibie królów pol. na Wawelu w Krakowie.
instytucja kult., powołana do życia 1981 przez Ministerstwo Kultury i Sztuki z inicjatywy środowisk twórczych, w celu prezentowania i propagowania sztuki współczesnej;
ugrupowanie artyst., działające w Lublinie 1957–59;
w. w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim (gmina Sobótka), na Równinie Wrocławskiej, nad Czarną Wodą (prawy dopływ Bystrzycy).
Nowe Zamki, Nové Zámky,
m. w Słowacji, w kraju nitrzańskim, na Małej Niz. Naddunajskiej (część Niz. Środkowodunajskiej), nad Nitrą (dopływ Wagu).
stolica Polski i województwa mazowieckiego, pow. grodzki, na Nizinie Środkowomazowieckiej, obejmującej w granicach miasta część Kotliny Warszawskiej, Doliny Środkowej Wisły, Równiny Warszawskiej oraz krańce równin Wołomińskiej i Łowicko-Błońskiej, nad Wisłą (w obrębie miasta 28 km biegu rzeki); ośrodek aglomeracji warszawskiej.
m. powiatowe w woj. podkarpackim, na północnym skraju Podgórza Rzeszowskiego.
m. powiatowe w woj. pomor., na pograniczu Pojezierza Iławskiego i Żuław Wiślanych, nad Nogatem.
Bacciarelli
[baczcziarẹlli]
Marcello Wymowa, ur. 16 II 1731, Rzym, zm. 5 I 1818, Warszawa,
malarz włoski, nadworny malarz Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Parr, Pahr, Bahr, wł. de Pario,
rodzina architektów, muratorów i kamieniarzy, pochodzenia włoskiego;
Satanów, Sataniw, Sataniv,
osiedle miejskie na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim, na Wyż. Podolskiej, nad Zbruczem (dopływ Dniestru).
m. w woj. kujawsko-pomor., pow. grodzki, w Kotlinie Toruńskiej, nad Wisłą i Drwęcą; siedziba sejmikuwojew. i pow. toruńskiego.

Materiały dodatkowe

Mickiewicz Adam, Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1812 We dwunastu ksiegach wierszem

Ilustracje, multimedia

Słownik języka polskiego

zamek I
1. «urządzenie do zamykania drzwi, szuflad, walizek itp.»
2. «urządzenie do łączenia lub zabezpieczania w ustalonym położeniu elementów maszyny»
3. «mechanizm broni palnej do zamykania na czas wystrzału i otwierania po strzale tylnej części lufy»

• zamkowy • zameczek
zamek II «okazała budowla mieszkalno-obronna, dawniej: rezydencja królewska, książęca lub magnacka»
• zamkowy • zameczek • zamczysko
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia