wielkie

Encyklopedia

Wielkie Księstwo Poznańskie, niem. Grossherzogtum Posen,
autonomiczna prowincja państwa pruskiego, utworzona na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego 1815 z zachodniej części Księstwa Warszawskiego i przyłączona do Prus z zachowaniem odrębności administracyjnej;
Wielkie Równiny, Wielka Równina Prerii, The Great Plains Wymowa,
wyż. w środkowej części Ameryki Północnej, w Kanadzie i USA, biegnąca z południa na północ wzdłuż wschodniego przedpola Kordylierów, od środkowego biegu rz. Rio Grande do niz. Mackenzie;
Wielkie Abaco, Great Abaco Island,
wyspa na Oceanie Atlantyckim, w północnej części archipelagu Bahamów, należy do państwa Bahamy;
Wielkie Borki, Wełyki Birki, Velyki Birki,
osiedle miejskie na Ukrainie (obw. tarnopolski), nad Gniezną (dopływ Seretu);
Wielkie Góry Wododziałowe, Great Dividing Range, Eastern Highlands, Great Divide,
góry we wschodniej Australii i na Tasmanii;
Wielkie Jeziora, Great Lakes Wymowa,
grupa 5 jezior (Górne, Michigan, Huron, Erie i Ontario) pochodzenia tektoniczno-polodowcowego we wschodniej części Ameryki Północnej;
jezioro na Pojezierzu Poznańskim (woj. wielkopol.), na wys. 47 m;
jezioro w woj. wielkopol., → Sławianowskie, Jezioro.
jezioro rynnowe w Bruździe Zbąszyńskiej, w dorzeczu Obry, w woj. lubuskim, 2 km na północ od Trzciela, na wys. 50 m, w Pszczewskim Parku Krajobrazowym;
Wielkie Księstwo Krakowskie, niem. Grossherzogtum Krakau,
nazwa nadana przez zaborcę austr. terytorium byłego Wolnego Miasta Krakowa po wcieleniu go 1846 do Austrii.
nazwa Litwy od 1. połowy XIII w., 1569–1795 połączonej unią polsko-litewską z Koroną Królestwa Polskiego w Rzeczpospolitą Obojga Narodów (Polska — Historia).
Wielkie Łuki, Wielịkije Łụki,
m. w zachodniej części eur. Rosji, w obwodzie pskowskim, ok. 60 km od granicy z Białorusią, nad rz. Łować (uchodzi do jez. Ilmen);
Wielkie Niemcy, niem. Grossdeutschland,
koncepcja polit. 1848 utworzenia niemieckiego państwa związkowego włącznie z Austrią;
struktura organizacyjna w gospodarce centralnie sterowanej skupiająca przedsiębiorstwa zgrupowane dotąd w zjednoczeniach i kombinatach.
Wielkie Rowy Afrykańskie, Great Rift Valley, East African Rift Valley,
system rowów tektonicznych w Afryce Wschodniej, na Wyż. Abisyńskiej i Wyż. Wschodnioafrykańskiej, będący częścią najdłuższego na Ziemi (ponad 6000 km) ryftu ciągnącego się południkowo od Rowu Jordanu i M. Martwego na północy po dolinę dolnej Zambezi w południowej Afryce.
Wielkie Soroczyńce, Wełyki Soroczynci, Velyki Sorochyntsi,
miejscowość na Ukrainie (obw. połtawski), nad Psiołem (lewy dopływ Dniepru);
Wielkie Społeczeństwo, ang. Great Society,
program polityki wewn. prezydenta USA L.B. Johnsona 1963–69;
Wielkie Tyrnowo, Weliko Tyrnowo, do 1965 Tyrnowo,
m. obwodowe w środkowej Bułgarii, na północnym przedgórzu Bałkanów, nad Jantrą, na wys. ok. 220 m.
Wielkie Urwisko, Wielka Krawędź, ang. Great Escarpment,
system progów tektonicznych na południu Afryki, w Mozambiku, Zimbabwe, RPA, Suazi, Lesotho, Namibii i Angoli, oddzielających wyżynne wnętrze od nizin nadbrzeżnych;
dawne państwo afryk. ludu Karanga z grupy Szona, utworzone w X w.

Materiały dodatkowe

Największa antylopa
eland — inaczej zwana kanna, może dorastać do 180 cm w kłębie i ważyć do 1000 kg.
Największa pustynia na Ziemi
Sahara — 7000–9000 tys. km2.
Największa rozpiętość skrzydeł u ptaka
albatros wędrowny — rozpiętość jego skrzydeł osiąga nawet ok. 4 m.
Największa współcześnie żyjąca jaszczurka
waran z Komodo — może osiągnąć wagę nawet 250 kg i długość ok. 3 metrów.

Ilustracje, multimedia

Tabele, zestawienia

Słownik języka polskiego

wielcy «ludzie wybitni, sławni, możni»
wielki
1. «znaczny pod względem rozmiarów, liczby, ilości lub wartości»
2. «przewyższający inne rzeczy lub zjawiska pod względem siły, intensywności lub jakości»
3. «mający duże znaczenie»
4. «o człowieku: znacznie przewyższający swymi zdolnościami, umysłem, zasługami itp. innych ludzi»
5. «przydomek nadawany wybitnym władcom, wodzom»
większy
1. stopień wyższy od duży, wielki.
2. pot. «dość duży pod względem rozmiarów, znaczenia, ilości»
panda wielka «zwierzę drapieżne podobne do małego niedźwiedzia, o biało-czarnym futrze, żywiące się głównie pędami bambusa, żyjące w Chinach»
Wielka Niedziela «niedziela wielkanocna zamykająca Wielki Tydzień»
wielka płyta «element konstrukcyjny w postaci dużej, gotowej płyty betonowej»
• wielkopłytowy
Wielka Sobota «sobota Wielkiego Tygodnia, ostatnia przed Wielkanocą»
• wielkosobotni
hetman wielki «od XVI w. najwyższy dowódca wojskowy, oddzielny dla Korony i Litwy»
klauzula największego uprzywilejowania «postanowienia w umowie międzynarodowej zobowiązujące dane państwo do przyznania drugiemu uprawnień i udogodnień handlowych nie mniejszych niż jakiemukolwiek innemu państwu»
krwiobieg wielki «obieg krwi bogatej w tlen z lewej komory serca do tkanek, a z tkanek – ubogiej w tlen, nasyconej dwutlenkiem węgla, do prawego przedsionka serca»
lord (wielki) kanclerz «przewodniczący Izby Lordów i członek rządu pełniący funkcję ministra sprawiedliwości»
łopian większy «łopian o sercowatych lub jajowatych liściach i purpurowych kwiatach»
oman wielki «roślina uprawiana ze względu na gruby korzeń, mający zastosowanie w lecznictwie»
podskarbi wielki (koronny) daw. «urzędnik zarządzający skarbem państwa»
Sejm Czteroletni, Wielki «sejm obradujący w latach 1788–1792, który uchwalił Konstytucję 3 maja»
Wielki Churał Państwowy «najwyższy organ władzy państwowej w Mongolii»
Wielki Czwartek «czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę Ostatniej Wieczerzy»
• wielkoczwartkowy
wielki komtur «najwyższy urzędnik i zastępca wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego»
wielki książę «w dawnej Rusi i na Litwie: książę mający władzę zwierzchnią nad udzielnymi książętami»
wielki mistrz zob. mistrz w zn. 3.
Wielki Piątek «ostatni piątek przed Wielkanocą, święto obchodzone na pamiątkę ukrzyżowania Chrystusa»
• wielkopiątkowy
wielki piec «piec służący do wytapiania surówki i rud żelaza»
• wielkopiecowy
Wielki Post «w Kościele katolickim: czterdziestodniowy okres od środy popielcowej do Wielkiej Soboty, w którym obowiązuje surowy post i zakaz urządzania hucznych zabaw»
• wielkopostny
Wielki Tydzień «tydzień poprzedzający Wielkanoc»
wielki wezyr «szef rządu i główny dowódca armii w Turcji osmańskiej»
Przeglądaj encyklopedię
Przeglądaj tabele i zestawienia
Przeglądaj ilustracje i multimedia